पुरुषाचे बलिदान : सर्व वस्तुमात्रांची उत्पत्ति

3 र्या   4 थ्या श्लोकानंतर पुरुषसूक्त आपले लक्ष पुरुषाच्या गुणावरून त्याच्या बलिदानावर लावते. श्लोक 6 7 ते खालीलप्रमाणे करतात. (संस्कृत लिप्यंतरण आणि पुरुषसूक्तावरील माझे अनेक विचार जोसेफ पडिनजरेकर यांच्या क्राईस्ट इन एन्शन्ट वेदाज (पृ. 346. 2007) या पुस्तकाच्या अभ्यासाद्वारे प्राप्त झाले आहेत.)

पुरुषसूक्तामधील श्लोक 6-7 

मराठी भाषांतर संस्कृत लिप्यंतरण
जेव्हा देवतांनी पुरुषाचा यज्ञ म्हणून बळी दिला, तेव्हा वंसत वितळलेले तूप होता, उन्हाळा त्याचे इंधन आणि शरद ऋतू त्याचा यज्ञ होता. त्यांनी पेंढीच्या बलिदानाच्या रूपात, आरंभी जन्मलेल्या पुरुषास शिंपडले. देवता, साध्या, आणि ऋषींनी त्याला बळी म्हणून अर्पण केले. यत्पुरुसेन हविसादेवा यज्नम् अतन्वतावासन्तो अस्यसिद् अज्यम् ग्रिस्मा इध्माह् सरद्धविह् तम् यज्नम् बर्हिसि पुरूषाकान्पुरूषाम् जतम्ग्रतह् तेना देवा अयाजन्त साध्य रास्यास च ये

जरी सर्वकाही लगेच स्पष्ट होत नाही, तरी जे स्पष्ट आहे ते म्हणजे लक्ष पुरुषाच्या बलिदानावर केन्द्रित आहे. प्राचीन वेदभाष्यकार सयानाचार्य यांनी हा विचार व्यक्त केला आहे :

“ऋषी – संत आणि देवता – यांनी पुरुषास, बलिदानाच्या बळीस बलिपशू म्हणून बलिदानस्तंभास बांधले आणि आपल्या मनांद्वारे बलिदान म्हणून त्याला अर्पण केले” ऋग्वेदावरील सयानाचार्यांची

समीक्षा 10.90.7

श्लोक 8-9ची सुरूवात ”तस्मद्यज्नत्सर्वहुतह्…“ ह्या वाक्यप्रयोगाने होते ज्याचा अर्थ हा आहे की पुरुषाने त्याच्या बलिदानात ते सर्व काही अर्पण केले जे त्याच्याजवळ होते – त्याने काहीही रोखून धरले नाही. त्याच्या बलिदानाद्वारे पुरुषाने त्याच्याठायी असलेले प्रेम प्रकट केले. केवळ प्रीतीद्वारे आपण स्वतःस पूर्णपणे इतरांसाठी देऊ शकतो. जसे येशूसत्संगने (येशू ख्रिस्त) वेद पुस्तकममध्ये (बायबल) म्हटले

“आपल्या मित्रांकरिता आपला प्राण द्यावा: ह्यापेक्षा कोणाची प्रीति मोठी नाही“”

योहान 15:13

येशू सत्संग (येशू ख्रिस्ताने) हे म्हटले की कारण तो स्वतःस वधस्तंभाच्या बलिदानासाठी स्वतःस वाहून द्यावयास पूर्णपणे समर्पित होता. पुरुषाचे बलिदान आणि येशूसत्संगचे बलिदान यांत संबंध आहे काय? पुरुषसूक्ताचा 5 वा श्लोक संकेत करतो (जो आम्ही आतापर्यंत सोडून दिला आहे) – पण हा संकेत रहस्यमय आहे. येथे 5 वा श्लोक दिलेला आहे

पुरुषसूक्तामधील श्लोक 5

मराठी भाषांतर संस्कृत लिप्यंतरण
त्यापासून – पुरुषाच्या एका भागातून – ब्रम्हांडाचा जन्म झाला आणि यास पुरुषाचे सिंहासन ठरविण्यात आले आणि तो सर्वव्यापी झाला. तस्मद् विरालजयत विराजो अधि पुरूषाह्

पुरुषसुक्तानुसार, पुरूषास काळाच्या सुरूवातीस बलिदान केले गेले आणि परिणामी विश्वाची निर्मिती झाली. अशाप्रकारे हे बलिदान पृथ्वीवर करता आले नसते कारण ह्या बलिदानाद्वारे पृथ्वी उद्भवली. श्लोक 13 हे स्पष्टपणे दर्शविते की या सृष्टीची उत्पत्ती पुरुषाच्या बलिदानाच्या परिणामी झाली आहे. असे म्हटले आहे की

पुरुषसूक्तामधील श्लोक 13

मराठी भाषांतर संस्कृत लिप्यंतरण
चंद्राचा जन्म त्याच्या मनातून झाला. त्याच्या डोळ्यातून सूर्य बाहेर पडला. त्याच्या तोंडातून वीज, पाऊस आणि आग ही उत्पन्न झाली. वायुचा जन्म त्याच्या श्वासातून झाला. चन्द्रम मनसो जतस् चक्सोह् सुर्यो अजयत्मुखद्

वेद पुस्तकम (बायबलच्या) सखोल आकलनामध्ये ते सर्व स्पष्ट होते. जेव्हा आपण ऋषी (संदेष्टा) मीखा यांचे लिखाण वाचतो तेव्हा आम्हास हे दिसून येते. तो खि. पू. 750 च्या सुमारास जगला आणि जरी तो येशू ख्रिस्ताच्या (येशू सत्संग) येण्याच्या 750 वर्षे आधी जगला, तरी ज्या नगरात येशू जन्माला येणार होता त्या नगराविषयी लिहून त्याने त्याच्या आगमनाविषयी आधीच जाणून घेतले. त्याने भविष्यवाणी केली :

हे, बेथलेहेम एफ्राता,

यहूदाच्या हजारांमध्ये तुझी गणना अल्प आहे,

तरी तुजमधून एक जण निघेल

तो मजसाठी इस्राएलाचा शास्ता होईल,

त्याचा उद्भव प्राचीन काळापासून,

अनादि काळापासून आहे.

मीखा 5:2

मीखाने ही भविष्यवाणी केली की शास्ता (अथवा ख्रिस्त) बेथलेहेम नगरातून निघेल. 750 वर्षांनंतर येशू ख्रिस्त (येशूसत्संग) ह्या दृष्टांताची परिपूर्णता म्हणून बेथलेहेमात जन्मास आला. सर्वसामान्यतः सत्याचा शोध घेणारे मीखाच्या दृष्टांताच्या ह्या पैलूकडे विस्मयाने लक्ष देतात. तथापि, या येणार्याच्या उद्भवावर आम्ही आपले लक्ष केन्द्रित करण्याची गरज आहे. मीखा भविष्यातील आगमनाचे भाकित सांगतो, पण तो म्हणतो की या आगमनाचे मूळ भूतकाळात खोलवर रुतलेले आहे. त्याचा ‘उद्भव प्राचीन काळापासून आहे’. पृथ्वीवर त्याच्या प्रकट होण्याआधीच या येण्याचे उद्भव आहे!  ‘प्राचीन काळापासून’ किती भूतकाळात जाते? ते अनादी काळापर्यंत जाते. वेद पुस्तकम् (बायबल) मध्ये दिलेली खरी ज्ञानाची इतर लिखाणे हे आणखी स्पष्ट करतात. कलस्सैकरांस पत्र 1:15 मध्ये ऋषी पौलाने (ज्याने इ.स. 50 च्या सुमारास लिहिले) येशूविषयी (येशू) घोषणा केली की:

 तो अदृश्य देवाचे प्रतिरूप आहे, तो सर्व उत्पत्तीत ज्येष्ठ आहे

कलस्सैकरांस पत्र 1:15

येशूला ‘अदृश्य देवाचे प्रतिरूप’ आणि ‘सर्व उत्पत्तीत ज्येष्ठ’ म्हटले गेले आहे. दुसर्या शब्दात, जरी येशूचे देहधारण इतिहासात एका निश्चित समयी होते (सन 4 – सन 33), तरी तो सर्व काही निर्माण होण्याआधी अस्तित्वात होता – अगदी सनातन काळापासून. त्याने असे केले कारण परमेश्वर देव (प्रजापती) सदैव सनातन भूतकाळात अस्तित्वात आहे आणि त्याचे ‘प्रतिरूप’ असल्यामुळे येशू (येशूसत्संग) देखील नेहमी अस्तित्वात असता.

जगाच्या स्थापनेपासून बलिदानसर्व वस्तुमात्रांची उत्पत्ती

परंतु तो केवळ सनातन काळापासून अस्तित्वात नाही, तर ऋषी (संदेष्टा) योहान याने स्वर्गाच्या दृष्टांतात ह्या येशूचे (येशूसत्संग) वर्णन

”जगाच्या स्थापनेपासून वधलेला कोंकरा“ म्हणून केले आहे . 

प्रकाशितवाक्य 13:8

हा विरोधाभास आहे का? येशू (येशूसत्संग) सन 33 मध्ये वध केला नव्हता का गेला? जर तो तेव्हा वध केला गेला, तर तो ”जगाच्या स्थापनेपासून’ कसा वध केला गेला असावा?“ ह्या विरोधाभासात आपण पाहतो की पुरुषसूक्त आणि वेदपुस्तकम् सारख्याच गोष्टीचे वर्णन करीत आहेत. आम्ही पाहिले की पुरुषसूक्त म्हणते की पुरुषाचे बलिदान आरंभी होते. जोसेफ पडिनजरेकर क्राईस्ट इन एन्शन्ट वेदाज (पृ. 346. 2007) या नावाच्या त्यांच्या पुस्तकात दाखवितात की पुरुषसूक्तावरील संस्कृत भाष्य आम्हास सांगते की ह्या पुरुषाचे बलिदान आरंभी ‘देवाच्या अंतःकरणात’ होते (त्यांनी संस्कृत ‘मानसायज्ञम’ चा अर्थ म्हणून हे भाषांतर केले). ते संस्कृत विद्वान एन जे शेंडे यांचाही असे म्हणून संदर्भ घेतात की आरंभीचे हे बलिदान एक मानसिक अथवा सांकेतिक होते.” *

अशाप्रकारे आता पुरुषसूक्ताचे रहस्य स्पष्ट होते. म्हणून भूतकाळातील अनादी काळापासून पुरुष देव आणि देवाचे प्रतिरूप होता. तो इतर सर्व गोष्टींपूर्वी होता. तो सर्वात प्रथम जन्मलेला आहे. देवाने, आपल्या सर्वज्ञानानाने, जाणले की मानवजातीच्या उत्पत्तीसाठी बलिदान आवश्यक ठरेल – ज्याच्यासाठी त्या सर्वाची गरज भासेल जे तो देऊ शकतो – पापाच्या प्रक्षालनासाठी अथवा शुद्धीकरणासाठी बलिदान होण्यासाठी जगात पुरुषाचे देहधारण अथवा अवतार. याक्षणी देवास हा निर्णय घ्यावयाचा होता की विश्वाच्या अथवा ब्रम्हांडाच्या आणि मानवजातीच्या उत्पत्तीसाठी पुढे जावे किंवा नाही. त्या निर्णयात पुरुषाने बलिदान होण्यास इच्छुक होण्याचे ठरविले. मानसिकरित्या, अथवा देवाच्या अंतःकरणात, पुरुष ‘जगाच्या स्थापनेपासून वधला’ गेला जसे वेद पुस्तकम् घोषित करते.

एकदा का हा निर्णय घेण्यात आला – समयाचा आरंभ होण्यापूर्वी – देव (प्रजापति – सर्व सृष्टीचा प्रभू) समय, विश्व आणि मानवजातीची उत्पत्ती करावयाच्या कामी लागला. अशाप्रकारे पुरुषाने स्वच्छेने केलेल्या बलिदानामुळे ‘विश्वाची अर्थात ब्रम्हांडाची’ (श्लोक 5), चंद्र, सूर्य, वीज आणि पाऊस (श्लोक 13) यांची उत्पत्ती घडून आली, आणि समयाचा सुद्धा (श्लोक 6 मध्ये उल्लेखिलेले वसंत, ग्रीष्म आणि शरद) आरंभ घडून आला. पुरुष या सर्वांत आधी  जन्मलेला होता.

पुरुषाचे बलिदान करणारेदेवकोण आहेत?

पण एक कोडे अद्याप सोडवावयाचे आहे. पुरुषसूक्त श्लोक 6 म्हणते की ‘देवांनी’ (देव) पुरुषाचे बलिदान केले? हे देव कोण आहेत? वेद पुस्तकम् (बायबल) ते स्पष्ट करते. एक ऋषी, दावीदाने, खि. पू. 1000 मध्ये एक पवित्र स्तोत्र लिहिले ज्यात हे प्रकट करण्यात आले आहे की देव (प्रजापती) पुरुषांशी व स्त्रियांशी कशाप्रकारे बोलला :

 “मी म्हणालो, ‘तुम्ही ”देव“ आहा; तुम्ही सर्व परात्पराचे पुत्र आहा’ ()

स्तोत्र 82:6

येशूसत्संग (येशू ख्रिस्त) याने 1000 वर्षांनंतर ऋषी दाविदाच्या ह्या पवित्र स्तोत्रावर असे म्हणून आपले विचार व्यक्त केले :

येशूने त्यांस म्हटले, ”‘तुम्ही देव आहा असे मी म्हणालो’, हे तुमच्या शास्त्रात लिहिले नाही काय? ज्यांना देवाचे वचन प्राप्त झाले त्यांना जर त्याने ”देव “ म्हटले – आणि शास्त्रलेखाचा भंग होत नाही – तर ज्याला पित्याने पवित्र कार्यास्तव नेमून जगात पाठविले त्या मला मी देवाचा पुत्र आहे असे म्हटल्यावरून तुम्ही दुर्भाषण करिता असे तुम्ही म्हणता काय?

योहान 10:34-36

येशूसत्संग (येशू ख्रिस्त) ऋषी दाविदाने खरे शास्त्र म्हणून ‘देवता’ हा शब्द वापरला होता याची पुष्टी करतो. कोणत्या अर्थाने हे असे आहे? वेद पुस्तकमच्या (बायबल) उत्पत्तीच्या वर्णनात आपण पाहतो की आपणास ‘देवाच्या प्रतिरूपात घडविण्यात आले’ (उत्पत्ती 1:27). त्याच अर्थाने, कदाचित आपण ‘देव’ मानले जाऊ शकते कारण आपण परमेश्वराच्या स्वरूपात घडविण्यात आलो आहोत. पण वेद पुस्तकम् (बायबल) पुढे या गोष्टीचे स्पष्टीकरण देते. हे घोषित करते की जे लोक हे बलिदान स्वीकारतात ते :

त्याप्रमाणे आपण त्याच्या समक्षतेत पवित्र व निर्दोष असावे, म्हणून त्याने जगाच्या स्थापनेपूर्वीं आपल्याला ख्रिस्ताच्या ठायी निवडून घेतले; त्याने आपल्या मनाच्या सत्संकल्पाप्रमाणे आपल्याला येशू ख्रिस्ताच्या द्वारे स्वतःचे दत्तक होण्याकरिता प्रेमाने पूर्वींच नेमिले होते

इफिसकरांस पत्र 1:4-5

जगाच्या उत्पत्तीपूर्वी जेव्हा प्रजापती-पुरुषाने पुरुषाचा सिद्ध बलिदान अथवा यज्ञ म्हणून अर्पण करण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा देवाने आपल्या लोकांनाही निवडले होते, त्याने कोणत्या हेतूने त्यांना निवडले? त्यात स्पष्टपणे सांगितले आहे की त्याने आम्हाला त्याचे ‘पुत्र’ होण्यासाठी निवडले.

दुसर्या शब्दांत, वेद पुस्तकम् (बायबल) असे घोषित करते की जेव्हा देवाने सिद्ध बलिदानाद्वारे स्वतःस पूर्णपणे अर्पण करण्याची निवड केली तेव्हा त्याने ह्या बलिदानाद्वारे देवाची मुले होण्यासाठी पुरुष व स्त्रियांची निवड केली. या पूर्ण अर्थाने, आम्हाला ”देव“ म्हटले गेले आहे. हे त्यांच्यासाठी सत्य आहे (ज्याप्रमाणे येशूसत्संगने वर घोषित केले)ज्यांच्यासाठी देवाचे वचन आले – जे त्याचे वचन स्वीकारतात त्यांच्यासाठी. आणि या अर्थाने देवाच्या भावी मुलांची ही गरज होती जिने पुरुषास बलिदान करण्यास भाग पाडले. जसे पुरुषसूक्ताच्या 6 व्या श्लोकात म्हटले आहे की, ””देवतांनी पुरुषाचे यज्ञ म्हणून बलिदान केले.” पुरुषाचे बलिदान म्हणजे आपले शुद्धीकरण होते.

पुरुसाचे बलिदानस्वर्गाचा मार्ग

आपण प्राचीन पुरुषसूक्ताच्या आणि वेद पुस्तकमच्या ज्ञानभंडारात देवाची योजना प्रकट झालेली पाहतो. ही अद्भुत योजना आहे – अशी योजना जिची आपण कल्पनाही केली नसती. ती आमच्यासाठी फार महत्वाची सुद्धा आहे जसे पुरुषसूक्त 16 व्या वचनात म्हणते.

मराठी भाषांतर संस्कृत लिप्यंतरण
देवतांनी यज्ञपशू म्हणून पुरुषाचे बलिदान केले. हे पहिले प्रस्थापित तत्त्व आहे. याद्वारे ऋषींना स्वर्ग प्राप्त होतो. यज्ञनान यज्नमजयन्त देवस्तनि धर्मनि प्रथमन्यसन् तेह नकम् महिमनह् सचन्त यतर् पुर्वे सध्यह् सन्तिदेवह्

ऋषी म्हणजे ज्ञानीपुरुष. आणि स्वर्गप्राप्तीची आस बाळगणे ही खरोखर शहाणपणाची गोष्ट आहे. हे आपल्या आवाक्याबाहेरचे नाही. हे अशक्य नाही. हे केवळ अत्यंत तपस्वी पवित्र लोकांसाठीच नाही ज्यांना त्यांच्या अत्यंत शिस्त व चिंतनातून मोक्ष प्राप्त करण्याची इच्छा आहे. हे फक्त गुरुंसाठीच नाही. उलटपक्षी हा स्वतः पुरुषाद्वारे येशू ख्रिस्ताच्या (येशू सत्संग) त्याच्या देहधारणात पुरविलेला मार्ग होता.

पुरुसाचे बलिदानस्वर्गात जाण्याचा दुसरा मार्ग नाही

सत्य हे आहे की हे केवळ आपल्यासाठी देण्यातच आलेले नाही परंतु सयानाचार्याद्वारे लिखित संस्कृत भाष्यात 15 आणि 16 व्या श्लोकाच्या माध्यमाने पुरुषसूक्त म्हणते

मराठी भाषांतर संस्कृत लिप्यंतरण
अशाप्रकारे, ज्याला हे माहीत आहे तो मृत्यूहीन अवस्थेत पोहोचण्यास सक्षम होतो. यासाठी इतर कोणताही मार्ग ज्ञात नाही. तमेव विद्वनम्र्त इह भवति णन्यह् पन्त अयनय वेद्यते

सार्वकालिक जीवनात (मृत्यूविहीनता) प्रवेश करण्याचा दुसरा कुठलाही मार्ग ज्ञात नाही! निश्चितच ह्या बाबीचा आणखी अभ्यास करणे समंजसपणाचे ठरते. आतापर्यंत आपण वेद पुस्तकम् (बायबल) मध्ये हे दाखवीत उडी मारत फिरलो की ते कशाप्रकारे देव, मानवजातीची अतिशय महत्वपूर्ण गोष्ट सांगते आणि हे सत्य पुरुषसूक्तात सांगितलेल्या गोष्टीबरोबर प्रतिध्वनित होते. पण आपण ही गोष्ट सविस्तर अथवा क्रमाने पाहिलेली नाही. म्हणून, मी आपणास निमंत्रण देतो की, आरंभापासून सुरूवात करून, वेद पुस्तकममध्ये आमच्यासोबत शोध घेत, उत्पत्तीविषयी शिकू या, की असे काय घडले ज्याच्यासाठी पुरुषाच्या ह्या बलिदानाची गरज भासली, जगाचे काय झाले ज्यामुळे मनूचा जलप्रलय (वेद पुस्तकममध्ये पुस्तकम्मध्ये नोहा) आला आणि जगातील राष्ट्रे त्यांस मृत्यूपासून मुक्त करून स्वर्गात सार्वकालिक जीवन देणार्‍या सिद्ध बलिदानाच्या अभिवचनाविषयी कशी शिकली आणि हे अभिवचन त्यांनी कसे सुरक्षित ठेविले.

*(एन जे शेंडे. पुरुषसूक्त (आर व्ही 10-90) इन वेदिक लिट्रेचर (पब्लिकेशन्स आफ द सेंटर आफ एडवान्स्ड स्टडी इन संस्कृत, पुणे विद्यापीठ) 1965.

श्लोक 3 और 4 – पुरुषाचा देहावतार

पुरुषसूक्त श्लोक 2 पासून पुढे खालील गोष्टी सांगते. (संस्कृत लिप्यंतरण, आणि पुरुषसूक्तावरील माझे विचार जोसेफ पडिनजरेकर यांच्या क्राईस्ट इन एन्शन्ट वेदाज (पृ. 346. 2007) या पुस्तकाच्या अभ्यासाद्वारे प्राप्त झाले आहेत.

मराठी भाषांतर संस्कृत लिप्यंतरण
सृष्टी ही पुरुषाचा गौरव आहे – म्हणून त्याचे वैभव थोर आहे. तरीही तो ह्या सृष्टीपेक्षा थोर आहे. पुरुषाचा एक चतुर्थांश (व्यक्तिमत्वाचा) भाग जगात आहे. त्याचा तीन चतुर्थांश भाग अद्याप सार्वकालिकरित्या स्वर्गात जगत आहे. पुरुष स्वतःच्या एक चतुर्थांश भागानिशी वर स्वर्गात चढला. तेथून त्याने सर्व प्राणीमात्रात जीवन पसरविले.  इतवन् अस्य महिम अतो ज्ययम्स्च पुरूषरूपादो-अस्य विस्व भ् उ तनि त्रिपद् अस्यम्र्त्म् दिवित्रिपद् उर्ध्व उदैत् पुरुषः पदोउ-अस्येह अ भवत् पुनरू ततो विस्वन्न्वि अक्रमत् ससननसने अभि

येथे जी प्रतिमासृष्टी वापरली आहे ती समजणे कठीण आहे. तथापि हे स्पष्ट आहे की हे श्लोक पुरुषाच्या महानतेबद्दल आणि गौरवाबद्दल बोलत आहे. तो सृष्टीपेक्षा श्रेष्ठ आहे हे त्यात स्पष्टपणे सांगितलेले आहे. आपण हे सुद्धा समजू शकतो की त्याच्या महानतेचा केवळ एक भाग या जगात प्रकट करण्यात आला आहे. पण ते त्याच्या देहधारणाविषयी म्हणजे अवताराविषयी देखील सांगते – लोकांचे जग जेथे तुम्ही आणि मी राहतो (‘त्याचा एक चतुर्थांश येथे जन्मला’). म्हणून जेव्हा देव त्याच्या देहस्वरूपात खाली आला तेव्हा त्याने या जगात त्याच्या गौरवाचा फक्त एक भाग प्रकट केला. जेव्हा त्याने जन्म घेतला तेव्हा त्याने स्वतःला रिक्त केले. श्लोक 2 मध्ये पुरुषाचे जसे वर्णन करण्यात आले होते त्याच्याशी हे सुसंगत आहे – ‘स्वतःला दहा बोटांपर्यंत मर्यादित केले.’ 

ज्याप्रकारे वेद पुस्तकात (बायबल) नासरेथच्या येशूच्या देहधारणाविषयी  अथवा अवताराविषयी वर्णन करण्यात आले आहे त्याच्याशी सुद्धा हे सुसंगत आहे. त्याच्याविषयी ते म्हणते की

ते परिश्रम ह्यासाठी की… ज्ञानाची पूर्ण खातरी ही संपत्ति त्यांना विपुल मिळावी;  व देवाचे रहस्य म्हणजे ख्रिस्त ह्यांचे पूर्ण ज्ञान त्यांस व्हावे. त्या ख्रिस्तामध्ये ‘ज्ञानाचे’ व   बुध्दीचे सर्व ‘निधि गुप्त आहेत.’

कलस्सैकरांस पत्र 2:2-3

म्हणून ख्रिस्त हा देवाचा अवतार होता पण त्याचे प्रकटीकरण मोठ्या प्रमाणात ‘गुप्त’ होते. ते कसे गुप्त होते. ते पुढे स्पष्ट करते:

अशी जी चित्तवृत्ति ख्रिस्त येशूच्या ठायी होती ती तुमच्या ठायीहि असो:

 6 तो, देवाच्या स्वरूपाचा असूनहि,

देवाच्या बरोबरीचे असणे हा लाभ आहे असे त्याने

मानिले नाही,

7 तर त्याने स्वतःला रिक्त केले,

म्हणजे मनुष्याच्या प्रतिरूपाचे होऊन,

दासाचे स्वरूप धारण केले.

8 आणि मनुष्यप्रकृतीचे असे प्रगट होऊन,

 त्याने मरण –

आणि तेंहि वधस्तंभावरचे मरण सोशिले!

येथपर्यंत आज्ञापालन करून

त्याने स्वतःला लीन केले. 

9 ह्यामुळे देवाने त्याला अत्युच्च केले,

आणि सर्व नावांपेक्षा जे श्रेष्ठ नांव ते त्याला दिले,

फिलिप्पैकरांस पत्र 2:5-9

अशाप्रकारे येशूने जेव्हा देहधारण केले तेव्हा त्याने ‘स्वतःला रिक्त केले’ आणि त्या स्थितीत स्वतःला त्याच्या बलिदानासाठी तयार केले. त्याने प्रकट केलेले गौरव केवल आंशिक होते, अगदी जसे पुरुषसूक्त सांगते. हे त्याच्या येणार्‍या बलिदानासमान होते. पुरुषसूक्तात तोच विषय घेतलेला आहे कारण ह्या श्लोकानंतर पुरुषाच्या आंशिक गौरवाचे वर्णन करण्यापासून  ते त्याच्या बलिदानावर लक्ष देण्याकडे वळते. आपण आपल्या पुढील पोस्टमध्ये ते पाहू या

श्लोक 2 – पुरुष अमरत्वाचा स्वामी आहे

आम्ही पुरुषसूक्ताच्या पहिल्या श्लोकात पाहिले की पुरुष सर्वज्ञानी, सर्वसमर्थ आणि सर्वत्र उपस्थित असल्याचे वर्णन करण्यात आले आहे. त्यानंतर आम्ही हा प्रश्न मांडला की पुरूष येशूसत्संग (येशू ख्रिस्त) असू शकतो का आणि हा प्रश्न मनात ठेवून पुरुषसूक्ताद्वारे प्रवासास निघालो. तर आपण पुरुषसूक्ताच्या दुसर्या श्लोकात आलो आहोत ज्यात मनुष्य पुरुषाचे वर्णन अगदी विलक्षण शब्दांत केले आहे. येथे संस्कृत लिप्यंतरण आणि मराठी भाषांतर आहे (संस्कृत लिप्यंतरण जोसेफ पडिनजरेकर यांच्या क्राईस्ट इन एन्शन्ट वेदाज (पृ. 346. 2007) या पुस्तकाच्या अभ्यासाद्वारे प्राप्त झाले आहे

पुरुषसुक्ताचा दुसरा श्लोक
संस्कृत लिप्यंतरण मराठी भाषांतर
पुरूष हे सर्व विश्व आहे, काय होते आणि काय होईल. आणि तो अमरत्वाचा स्वामी आहे, जे तो अन्नावाचून पुरवितो (नैसर्गिक पदार्थ) पुरुषैएवेदं सर्व यद्भूतं यच्च भाव्यम् द्य उतामृतत्यस्येशानो यदन्नेनातिरोहति

पुरुषाचे गुण

पुरुष ब्रम्हांडापेक्षा श्रेष्ठ आहे (अंतराळ आणि समस्त पदार्थमात्र) संपूर्ण मर्यादा) आणि काळाचा प्रभू आहे (‘जे होते आणि असेल’) तसेचअमरत्वाचा प्रभू’ – सार्वकालिक जीवन आहे. हिंदू पौराणिक कथांमध्ये बर्याच देवता आहेत पण कोणालाही असे अनंत गुण दिलले नाहीत.

हे असे चित्तथरारक गुण आहेत की ते फक्त एका खर्या देवाचेच असू शकतातस्वतः सृष्टीचा प्रभू. हा ऋग्वेदाचा प्रजापती (हिब्रू जुन्या करारातील याहवेचा समानार्थी) असेल. अशाप्रकारे ह्या मनुष्यास, पुरुषास, केवळ ह्या एकच देवाचा अवतारसर्व सृष्टीचा प्रभू म्हणून समजू शकतो.

परंतु आमच्यासाठी यापेक्षाही उपयुक्त हे आहे की पुरुष आम्हास हे अमरत्व (सार्वकालिक जीवन) ‘देतो.’ अर्थात, तो नैसर्गिक पदार्थ वापरून असे करीत नाही. तो सार्वकालिक जीवन देण्यासाठी अथवा पुरविण्यासाठी विश्वातील नैसर्गिक प्रक्रिया किंवा नैसर्गिक पदार्थ/उर्जा यांचा उपयोग करीत नाही. आम्ही सर्व मृत्यू आणि कर्माच्या शापाखाली आहोत. ही आपल्या अस्तित्वाची निरर्थकता आहे ज्यापासून आपण सुटू इच्छितो आणि ज्यासाठी आपण पूजा, स्नान आणि इतर जपतप करण्याचे कष्ट करतो. जरी ही लहानशी संधी असेल की हे सत्य आहे आणि हे की पुरुषाकडे अमरत्व देण्याचे सामर्थ्य  आणि इच्छा दोन्ही आहेत तर त्याबद्दल कमीतकमी अधिक माहिती प्राप्त करून घेणे शहाणपणाचे ठरेल.

वेद पुस्तकम् (बायबल) च्या ऋषींच्या तुलनेत

हे लक्षात घेऊन आपण मानवी इतिहासातील सर्वात प्राचीन पवित्र लेखनांपैकी एकाचा विचार करू या. हे हिब्रू करारात सापडते (बायबलचा जुना करार किंवा वेद पुस्तकम्). हे पुस्तक, ऋग्वेदाप्रमाणेच, अनेक वेगवेगळ्या ऋषींची देववचने, स्तोत्रे, इतिहास आणि भविष्यवाण्या यांचा संग्रह आहे जे जरी फार पूर्वी जगत असले, तरीही ते इतिहासाच्या वेगवेगळ्या युगात जगले आणि त्या युगात लेखन केले. म्हणून जुन्या करारास वेगवेगळ्या ईश्वरप्रेरित लेखनांचा एका पुस्तकात संकलित केलेला संग्रह अथवा पुस्तकालय असे मानले जाते. या ऋषींची बहुतेक लिखाणे इब्री भाषेत होती आणि थोर ऋषी अब्राहाम जो ख्रि. पू. 2000 वर्षांपूर्वी जगला त्याचे वंशज असे आहेत. तथापि एक लिखाण आहे, ऋषी ईयोबाद्वारे लिहिलेले जो अब्राहामापूर्वी जगला. जेव्हा तो जगत होता तेव्हा हिब्रू राष्ट्र अद्याप अस्तित्वात नव्हते. ज्यांनी ईयोबाच्या पुस्तकाचा अभ्यास केला आहे त्यांच्या अंदाजानुसार तो सुमारे ख्रि. पू. 2200 वर्षांपूर्वी, 4000वर्षांपेक्षा अधिक समयापूर्वी जगला.

ईयोबाच्या पुस्तकात

त्याच्या नावाप्रमाणे ईयोब म्हटलेल्या, आपल्या पवित्र पुस्तकात, आम्ही त्याला आपल्या सोबत्यांस असे म्हणतांना पाहतो:

मला तर ठाऊक आहे की माझा उद्धारक जिवंत आहे,

तो अंती पृथ्वीवर उभा राहील.

तो माझी त्वचा छिन्नभिन्न होऊन नष्ट झाली,

तरी मी देवाला देहविरहित पाहीन;

अन्याचे नव्हे तर माझेच नेत्र त्याला पाहतील.

माझा अंतरात्मा झुरत आहे.!

ईयोब 19:25-27

ईयोब येणार्याउद्धारकाविषयीबोलतो. आम्हास माहीत आहे की ईयोब भविष्याकडे पाहतो कारण उद्धारक पृथ्वीवर उभाराहील’ (अर्थात भविष्यकाळ). पण हा उद्धारक सांप्रतसमयी सुद्धाजिवंतआहेजरी पृथ्वीवर नसला तरीही. म्हणून हा उद्धारक, पुरुषसूक्ताच्या ह्या श्लोकातील पुरुषाप्रमाणेकाळाचा स्वामी आहे कारण त्याचे अस्तित्व आमच्यासमान काळाने बांधलेले नाही. नंतर ईयोब अशी घोषणा करतो कीमाझी त्वचा छिन्नभिन्न होऊन नष्ट झाली तरी“, (अर्थात त्याच्या मृत्यूनंतर) तोत्यास’ (ह्या उद्धारकास) पाहील आणि त्याचवेळीदेवास पाहील.दुसर्या शब्दात हा येणारा उद्धारक देहधारी परमेश्वर आहे, जसा पुरुष प्रजापतीचा अवतार आहे. पण ईयोब त्याच्या स्वतःच्या मृत्यूनंतर त्याला कसा पाहू शकतो? आणि हे निश्चित करण्यासाठी की आम्ही हा मुद्दा चुकता कामा नये ईयोब की घोषणा करतो कीअन्याचे नव्हे तर माझेच नेत्रह्या उद्धारकास पृथ्वीवर उभे राहतांना पाहतील.

याचे एकमेव स्पष्टीकरण हे आहे की ह्या उद्धारकाने ईयोबास अमरत्व दिले आहे आणि तो त्या दिवसाची वाट पाहत आहे जेव्हा हा उद्धारक, जो देव आहे, ह्या पृथ्वीवर चालेल आणि त्याने ईयोबास अमरत्व दिलेले असेल म्हणजे तो देखील पुन्हा पृथ्वीतलावर वावरू लागेल आणि आपल्या स्वतःच्या डोळ्यांनी उद्धारकास पाहील. ह्या आशेने ईयोबास इतके आकर्षित केले की ह्या दिवसाच्या अपेक्षेने त्याचाअंतरात्मा झुरत आहे’.  एका मंत्राने त्याच्यात बदल घडवून आणला.

आणि यशया

हिब्रू ऋषी सुद्धा येणार्या पुरुषाविषयी बोलले जे ह्या पुरुषाच्या आणि ईयोबाच्या उद्धारकाच्या वर्णनासारखे वाटते. यशया असाच एक ऋषी होता जो सुमारे ख्रि. पू. 750 मध्ये जगला. त्याने दैवी प्रेरणेने अनेक देववचने लिहिली. त्याने ह्या येणार्या पुरुषाविषयी कसे वर्णन केले ते येथे पाहा:

तथापि आता ज्या भूमीत  विपत्ति आहे तेथे हा अंधकार राहणार नाही; त्याने मागील काळी जबुलून प्रांत नफताली प्रांत यांची अप्रतिष्ठा केली तरी पुढील काळी समुद्रतीरींचा प्रदेश, यार्देनेच्या पलीकडील प्रांत, विदेशी लोकांचे मंडळ गालील यांची तो प्रतिष्ठा करील.

2 अंधकारात चालणार्या लोकांनी मोठा प्रकाश पाहिला आहे; मृत्युच्छायेच्या प्रदेशात बसणार्यावर प्रकाश पडला आहे.

6 कारण आम्हासाठी बाळ जन्मला आहे. आम्हास पुत्र दिला आहे; त्याच्या खांद्यावर सत्ता राहील; त्याला अद्भुत मंत्री, समर्थ देव, सनातन पिता, शांतीचा अधिपति म्हणतील.

यशया9:1-2,6

दुसर्या शब्दात ऋषी यशया एका पुत्राची पूर्वसूचना देतो आणि त्याची घोषणा करतो आणि या पुत्राससमर्थ देवम्हणतील.’ ही बातमी विशेषेकरूनमृत्युच्छायेच्या प्रदेशात बसणार्यानाउपयुक्त ठरेल. याचा अर्थ काय आहे? आपण येणार्या मृत्यूपासून आणि आमच्यावर राज्य करीत असलेल्या कर्मापासून वाचू शकत नाही हे जाणून आपण आपले आयुष्य जगलो आहोत. म्हणून आपण अक्षरशःमृत्यूच्या सावलीतजगतो. अशाप्रकारे हा येणारा पुत्र, ज्यालासमर्थ देवम्हटले जाईल, आपल्या आगामी मृत्यूच्या छायेत राहणार्या आपणास एक मोठा प्रकाश किंवा आशा असेल.

आणि मीखा

दुसरा ऋषी मीखा, जो यशयाचा समकालीन होता (ख्रि. पू. 750) त्याला देखील या येणार्या व्यक्तीविषयी देववाणी प्राप्त झाली. त्याने लिहिले,

हे, बेथलेहेम एफ्राता,

यहूदाच्या हजारांमध्ये

तुझी गणना अल्प आहे,

तरी तुजमधून एक जण निघेल

तो मजसाठी इस्राएलाचा शास्ता होईल,

त्याचा उद्भव प्राचीन काळापासून,

अनादि काळापासून आहे.

मीखा5:2

मीखाने सांगितले की एक पुरुष एफ्राथाच्या प्रदेशातील बेथलेहेम नगरातून निघेल जेथे यहूदाचे कुळ (म्हणजे यहूदी) राहत असे. या मनुष्याबद्दल अगदी अनन्यसाधारण गोष्ट ही आहे की जरी तो इतिहासातील एका विशिष्ट काळात बेथलहेमाहूननिघेल“, तरी काळाच्या सुरुवातीपासूनच तो या उत्पत्तीच्या पूर्वीपासून अस्तित्वात आहे. अशाप्रकारे, पुरुषसूक्ताच्या श्लोक 2 प्रमाणे, आणि ईयोबाच्या येणार्या उद्धारकाप्रमाणे, हा मनुष्य आपल्यासारखा काळाच्या बंधनात नसेल. तो काळाचा प्रभू असेल. ही एक दैवी क्षमता आहे, मानवी नाही, आणि म्हणूनच ते सर्व एकाच व्यक्तीचा उल्लेख करीत आहेत.

येशू सत्संगाठायी (येशू ख्रिस्त) पूर्ण झाले

पण ही व्यक्ती कोण आहे? येथे मीखा आम्हाला एक महत्त्वाचा ऐतिहासिक संकेत देतो. येणारी व्यक्ती बेथलहेमातून येणार. बेथलहेम हे एक वास्तविक शहर आहे जे हजारो वर्षे अस्तित्वात होते ज्यास आज इस्रायल/वेस्ट बँक म्हणून ओळखले जाते. आपण ते गुगल करू शकता आणि नकाशावर पाहू शकता. हे एक मोठे शहर नाही, आणि कधीही नव्हते. परंतु हे जगविख्यात आहे आणि जागतिक बातम्यांमध्ये दरवर्षी असते. का? कारण हे येशू ख्रिस्ताचे (किंवा येशू सत्संग) जन्मस्थान आहे. 2000 वर्षांपूर्वी त्याचा जन्म याच नगरात झाला. यशयाने आपल्याला आणखी एक सूचना दिली कारण तो म्हणाला की ही व्यक्ती गालीलवर प्रभाव पाडेल. आणि जरी येशूसत्संगाने (येशू ख्रिस्त) बेथलेहमात (जसे मीखाने आधीच सांगितले होते) जन्म घेतला असला, तरी यशयाने भाकीत केल्याप्रमाणे, तो गालीलात मोठा झाला   शिक्षक म्हणून येथे त्याने सेवा केली. येशूचे जन्मस्थान म्हणून बेथलेहेम आणि त्याचे सेवास्थान म्हणून गालील ही येशसत्संग (येशू ख्रिस्त) याच्या जीवनातील दोन सर्वात प्रसिद्ध पैलू आहेत. अशाप्रकारे येथे आपण येशू ख्रिस्ताठायी (येशूसत्संग) वेगवेगळ्या ऋषींच्या भविष्यवाण्या पूर्ण झाल्याचे पाहतो. येशू हा पुरुष/तारणारा/राजा असू शकतो का ज्याविषयी ह्या प्राचीन ऋषींनी भविष्यवाणी केली? हे लक्षात घेता की या प्रश्नाचे उत्तर देणे ही एक महत्त्वाची किल्ली असू शकते जी हे प्रकट करू शकते कीमृत्यूच्या सावलीत’ (आणि कर्माच्या) जगत असलेल्या आपणासअमरत्वकशाप्रकारे दिले जाईल याचा विचार करणे योग्य ठरेल. म्हणून आपण पुरूषसूक्ताच्या माध्यमातून पुढे जात असताना त्याची तुलना हिब्रू पुस्तकमच्या ऋषींशी करू या.

पुरुषसुक्तावर विचार करणे – मानवाचे स्तुतीगान

कदाचित ऋग्वेदातील (किंवा रिग वेद) सर्वात प्रसिद्ध कविता किंवा प्रार्थना ही पुरुषसुक्त (पुरुषसुक्तम्) आहे. हे 10 व्या मंडळांत आणि 90 व्या अध्यायात आढळते. हे विशेष पुरुषासाठी गीत आहेपुरुसा (याचा उच्चार पुरुष असा आहे). ऋग्वेदात आढळल्यामुळे तो जगातील सर्वात प्राचीन मंत्रांपैकी एक आहे, आणि म्हणूनच आपण मुक्ति किंवा मोक्षाच्या (उद्बोधन) मार्गाविषयी काय शिकू शकतो हे पाहण्यासाठी अभ्यास करणे योग्य आहे.

तर पुरुष कोण आहे? वैदिक ग्रंथ आम्हास सांगतात की

“पुरुष व प्रजापति एक समान व्यक्ती आहेत” (संस्कृत लिप्यंतरण पुरुसोहीप्रजापती)

मध्यान्यदियासथपथ ब्राह्मण खंड 4:1.156

याच धर्तीवर उपनिषद पुढे असे म्हणते की

“पुरुष सर्व गोष्टींपेक्षा श्रेष्ठ आहे. काहीही (कोणीही), पुरुसापेक्षा श्रेष्ठ नाही. तो शेवट आणि सर्वोच्च ध्येय आहे” (अव्यक्त पुरुषाः पराः पुरुसन्ना परम् किंकिटसकस्थासा परा गती)

कथोपनिषद 3:11

”खरोखर अप्रकट अशा पलीकडे सर्वश्रेष्ठ पुरुष आहे… जो त्याला जाणतो तो स्वतंत्र होतो आणि अमरत्व प्राप्त करतो (अव्याकत अ परहापुरुसा … यज्नतवामुक्यतेजनतुरामतत्वम का गच्छती)

कथोपनिषद कठोपनिषद 6:8:

म्हणून पुरुष हा प्रजापती (अखिल पृथ्वीचा प्रभू) आहे. पण कदाचित आणखी महत्वाचे हे आहे की, त्याला प्रत्यक्षपणे जाणणे तुम्हाला व मला प्रभावित करते. उपनिषद म्हणते:

’सार्वकालिक जीवनात प्रवेश करण्याचा दुसरा कुठलाच मार्ग नाही (पुरुषावाचून) (नान्यःपंथविद्यते – अयानाय)

स्वेतस्वतारोपनिषद 3:8

म्हणून आपण पुरुषसुक्त, म्हणजे ऋगवेदातील स्तोत्राचा अभ्यास करू या जो पुरुषाचे वर्णन करतो. असे करीत असतांना, मी आपल्यापुढे कदाचित एक विचित्र आणि नवीन कल्पना मांडणार आहे ज्याचा आपण विचार करावयाचा आहे: हा पुरुष ज्याच्याविषयी पुरुषसुक्तामध्ये जे म्हटले गेले आहे ते सुमारे 2000 वर्षापूर्वी येशूसत्संगाच्या (नासरेथच्या येशूच्या) देहधारणामध्ये पूर्ण झाले आहे का? मी म्हटल्याप्रमाणे, ही कदाचित एक विचित्र कल्पना आहे, परंतु येशूसत्संग (नासरेथचा येशू) हा सर्व धर्मांमध्ये पवित्र मनुष्य म्हणून ओळखला जातो आणि त्याने देवाचा अवतार असल्याचा दावा केला, आणि त्याने आणि पुरुष या दोघांचेही बलिदान करण्यात आले आहे (जसे आपण पाहू या) म्हणून आम्हाला या कल्पनेवर विचार करण्यास आणि त्याचा शोध घेण्यास चांगले कारण प्राप्त होते. संस्कृत लिप्यंतरण, आणि पुरुषसुक्तावरील माझे बरेचसे विचार, जोसेफ पडीनजरेकर (पृ.  346, 2007) यांच्या प्राचीन वेदांमधील ख्रिस्त क्राईस्ट इन एन्शन्ट वेदाज  या पुस्तकाच्या अभ्यासानंतर आले आहेत.

पुरुषसूक्ताचा पहिला श्लोक

संस्कृत लिप्यंतरण मराठी भाषांतर
षहस्र सिर्सापुरूषाह्षहस्र क्सह् सह्स्रपत्ष भुमिम् विस्वतो व् र्त्वात्यतिस्थद्दसन्गुलम् पुरुषाचे एक हजार डोके, एक हजार डोळे आणि एक हजार पाय आहेत. पृथ्वीस सर्व बाजूंनी वेढलेले, तो प्रकाशित होतो. आणि त्याने स्वतःला दहा बोटांवर मर्यादित केले.

आम्ही वर पाहिले की पुरुष हा प्रजापती सारखाच आहे. प्रजापती, येथे स्पष्ट केल्याप्रमाणे, अगदी प्रारंभीच्या वेदांत सर्वकाही निर्माण करणारा देव मानला जात होता – तो “सर्व सृष्टीचा प्रभु” होता.

आपण पुरूषसुक्ताच्या सुरूवातीस पाहतो की पुरुषाची ‘हजार डोकी, एक हजार डोळे आणि हजार पाय’ आहेत, याचा अर्थ काय? ‘हजार’ म्हणजे येथे एक विशिष्ट मोजलेली संख्या नाही, तर त्याचा अर्थ अधिक ‘असंख्य’ किंवा ‘अमर्याद’ असा आहे. तर पुरुषाकडे अमर्याद बुद्धिमत्ता (‘डोके’) आहे  आजच्या भाषेत आम्ही म्हणू की तो सर्वज्ञानी किंवा सर्वज्ञ आहे. हा परमेश्वराचा (प्रजापती) एक गुण आहे जो केवळ एकमेव आहे जो सर्वज्ञ आहे. देव सर्व काही पाहतो व जाणतो. पुरुषाचे ‘हजार डोळे’ आहेत असे म्हणणे म्हणजे पुरुष सर्वव्यापी आहे – त्याला सर्व गोष्टींचे ज्ञान आहे कारण तो सर्वत्र उपस्थित आहे. अशाच प्रकारे, ‘एक हजार पाय’ हा वाक्प्रयोग – अमर्याद सामर्थ्य  दर्शवितो.

अशाप्रकारे आपण पुरुषसुक्ताच्या सुरूवातीस पाहतो की पुरूषाचा परिचय सर्वज्ञानी, सर्वव्यापी आणि सर्वशक्तिमान मानव असा करण्यात आला आहे. असा व्यक्ती केवळ देवाचा अवतार असू शकतो. तथापि श्लोकवचन असे म्हणून समाप्त करते की ‘त्याने स्वतःला दहा बोटांप्रत मर्यादित केले’. याचा अर्थ काय? एक अवतारपुरुष म्हणून, पुरुषाने स्वतःला शून्य केले म्हणजे आपल्या दैवी सामर्थ्याचा त्याग करून स्वतःला सामान्य मनुष्यापुरते मर्यादित केले – ‘दहा बोटे’ असलेला.. अशाप्रकारे, जरी हा पुरुष दैवी होता तरीही, त्या सर्व गोष्टींबरोबरच, त्याने स्वतःला आपल्या अवतारात रिकामे केले.

वेद पुस्तकम् (बायबल), येशू सत्संगविषयी (नासरेथच्या येशूविषयी) बोलतांना अगदी हीच कल्पना व्यक्त करते. ते म्हणते :

…अशी जी चित्तवृत्ति ख्रिस्त येशूच्या ठायी होती ती तुमच्या ठायींहि असो :

तो, देवाच्या स्वरूपाचा असूनहि,

 6 देवाच्या बरोबरीचें असणें हा लाभ आहे असे

 त्याने मानिले नाही.

7 तर, त्याने स्वतःला रिक्त केले

 म्हणजे मनुष्याच्या प्रतिरूपाचें होऊन,

दासाचे स्वरूप धारण केले.

8 आणि मनुष्यप्रकृतीचे असे प्रगट होऊन त्यानें मरण,

आणि तेंहि वधस्तंभावरचे मरण सोशिले

 येथपर्यंत आज्ञापालन करून  –   

त्याने स्वतःला लीन केले!

फिलिप्पैकरांस पत्र 2:5-8

आपण पाहू शकता की वेद पुस्तकम् (बायबल) अगदी तोच विचार व्यक्त करते जसा मर्यादित मानव म्हणून देहधारण करणार्‍या पुरुषाचा – अनंत परमेश्वराचा परिचय घडवून देत असतांना पुरुषसुक्त व्यक्त करते. परंतु बायबलमधील हा परिच्छेद लगेच त्याच्या बलिदानाचे वर्णन करण्याकरिता पुढे सरकतो – जसे पुरुषसुक्तही करील. म्हणून मोक्षाची इच्छा बाळगणार्‍या

 कोणालाही ह्या देववचनांचा पुढे शोध घेणे उचित ठरेल, कारण, जसे उपनिषदात म्हटलेले आहे:

’सार्वकालिक जीवनात प्रवेश करण्याचा दुसरा कुठलाच मार्ग नाही (पुरुषावाचून) (नान्यःपंथविद्यते – अयानाय)

स्वेतस्वतारोपनिषद 3:8

आपण पुरुषसुक्ताचे 2 रे वचन येथे पुढे सुरू ठेवू या.

कुंभमेळा महोत्सव: पापाची कुवार्ता आणि शुद्धीकरणाची आमची गरज दाखविणे

मानवी गंगा नदीत 10 इतिहासामधील सर्वात मोठा मेळावा भारतात होतो आणि तोही दर बारा वर्षांतून एकदाच. 55 दिवसांच्या कुंभमेळा महोत्सवाच्या काळात अलाहाबाद शहरात गंगा नदीच्या काठावर  100 दशलक्ष लोक येऊन पोहोचतात. मागील अशा महोत्सवाच्या पहिल्याच दिवशी दशलक्ष लोकांनी स्नान केले होते.

Devotees at Ganges for Kumbh Mela Festival

कुंभमेळा महोत्सवासाठी गंगेच्या काठावर आलेले भक्तगण

एनडीटीव्हीच्या मते, कुंभ मेळाव्याच्या स्नानाच्या दिवशी आयोजकांना सुमारे 20 दशलक्ष स्नान करणाऱ्याची अपेक्षा असते. मुस्लिम लोकांच्या मक्का येथे येणाऱ्या वार्षिक हज यात्रेकरूंच्या संख्येवर – दरवर्षी  ‘केवळ’ 3-4 दशलक्ष – कुंभ मेळाव्यासाठी येणाऱ्या लोकांची संख्या मात करते.

मी अलाहाबादला गेलो आहे आणि मी कल्पनाही करू शकत नाही की सर्व पायाभूत सुविधा ताब्यात घेतल्याशिवाय हे लक्षावधी लोक एकाच वेळी येथे कसे येऊ शकतात, कारण हे शहर इतके मोठे नाही. गेल्या उत्सवात या लोकांच्या दैनंदिन गरजांची पूर्तता करण्यासाठी शौचालय आणि डाक्टरांसारख्या सोयी आणण्याचा प्रचंड प्रयत्न करण्यात आला असल्याचे बीबीसीने कळविले आहे.

तर 100 दशलक्ष लोक गंगा नदीत स्नान करण्यासाठी 120 अब्ज रूपये का खर्च करतात? नेपाळमधील एका भाविकाने बीबीसीला सांगितले की

 “मी माझी पातके धुऊन टाकली आहेत”.

रूटर्सने माहिती दिली आहे की

“मी ह्या जीवनातील आणि मागील जीवनातील माझ्या सर्व पापांचे प्रक्षालन केले आहे,” 77 वर्षांचे भ्रमंती तपस्वी स्वामी शंकरानंद सरस्वती थंडीने थरथर कापत म्हणाले.

एनडीटीव्ही आम्हाला सांगते की

उपासक, ज्यांना विश्वास आहे की पवित्र  पाण्यात डुबकी लावल्याने ते त्यांच्या पापांपासून शुद्ध होतील,

मागच्या एका उत्सवात बीबीसीच्या मुलाखातीत यात्रेकरू मोहन यांनी म्हटले की  “आम्ही केलेली पापे येथे वाहून जातात.”

पापाचासार्वत्रिक मानवी बोध

दुसऱ्या शब्दांत, कोटयावधी लोक पैसे खर्च करतील, गर्दी असलेल्या गाड्यांमधून प्रवास करतील, दाटीवाटीची परिस्थिती सहन करतील आणि आपली पापे ‘धुऊन काढली’ जावीत म्हणून गंगा नदीत स्नान करतील. हे भक्त काय करीत आहेत हे पाहण्यापूर्वी, आपण त्यांच्या स्वतःच्या जीवनात ते ओळखत असलेल्या समस्येचा – ‘पापाच्या’ समस्येचा विचार करू  या.

सत्य साईबाबा आणि  ‘योग्यअयोग्य

एक हिंदू शिक्षक ज्याच्या लेखनांचा मी अभ्यास केला आहे, तो आहे सत्य साईबाबा. मला त्यांच्या नैतिकतेवरील शिकवणी वाखाणण्याजोग्या वाटल्या. मी खाली त्यांच्या शिकवणीचा सारांश मांडत आहे. आपण हे वाचत असतांना स्वतःला विचारा, “हे उत्तम नैतिक नियम जीवनात आचरणासाठी आहेत काय? मी त्यानुसार जगावे काय?”

“आणि धर्म (आपले नैतिक कर्तव्य) काय आहे? आपण जो उपदेश देता त्यानुसार आचरण करणे, असे केले पाहिजे हे जे आपण म्हणता ते करणे, जसे बोलणे तसे चालणे. सन्मार्गाने कमविणे, भक्तिभावाने आस धरणे, देवापर्यंत पोहोचण्यासाठी जगणे: हा धर्म आहे” 

सत्य साई म्हणतो. 4,पृ. 339

“आपले कर्तव्य नक्की काय आहे?”

  • आपल्या आईबापांशी प्रेमाने आणि आदराने आणि कृतज्ञतेने वागा.
  • दुसरे, सत्य बोला आणि सद्वर्तन करा.
  • तिसरे, आपल्याकडे जेव्हा कधी फावला वेळ असला की प्रभुस आपल्या अतःकरणात ठेवून त्याच्या नावाचा जप करा.
  • चैथे, दुसऱ्याविषयी कधीही वाईट बोलू नका अथवा इतरांचे दोष धुंडाळण्याचा प्रयत्न करू नका.
  • आणि शेवटी, इतरांस कसल्याही प्रकारे दुःख देऊ नका” सत्य साई म्हणतो. 4,पृ. 348- 349

“जो कोणी आपल्या अहंकारावर नियंत्रण करतो, त्याच्या स्वार्थी अभिलाषांवर विजय मिळवितो, त्याच्या पाश्विक भावना आणि आवेगांचा नाश करतो आणि शरीराला स्वतःचा मानण्याची नैसर्गिक प्रवृत्ती त्यागतो, तो निश्चितच धर्मांच्या मार्गावर आहे,” धर्म वाहिनी,पृ. 4

हे वाचत असताना मला आढळले की मी ह्या नियमांनुसार जगले पाहिजे – साधे नैतिक कर्तव्य म्हणून आपण सहमत होणार नाही का? परंतु आपण खरोखरच त्याच्याद्वारे जगत आहात काय? आपण (आणि मी) मोजमाप केली आहे का? आणि जेव्हा आपण अयशस्वी होतो किंवा अशा चांगल्या शिक्षणास अनुरूप ठरत नाही तेव्हा काय होते? सत्य साई बाबा खालीलप्रमाणे ह्या प्रश्नांचे उत्तर देत पुढे जातात.

“सर्वसाधारण मी गोड बोलतो, परंतु या शिस्तीच्या बाबतीत मी कोणतीही सूट देणार नाही…. मी काटेकोरपणे आज्ञापालन करण्याचा आग्रह धरीन. तुमच्या पातळीस अनुरूप ठरावे म्हणून मी सक्ती कमी करणार नाही,”

सत्य साई म्हणतो 2, पृ. 186

सक्तीची ती पातळी ठीक आहे – जर आपण पात्रता पूर्ण करू शकत असाल तर. पण आपण जर पात्रता पूर्ण केल्या नाहीत तर काय? येथूनच ‘पाप’ ही संकल्पना येते. जेव्हा आपण लक्ष्य गमावतो, किंवा मला जे केले पाहिजे असे मी जाणतो ते करण्यास जेव्हा मी उणा पडतो तेव्हा मी ‘पाप’ करतो  आणि मी पापी आहे. कोणालाही  ‘पापी’ असल्याचे सांगितलेले आवडत नाही – ही अशी गोष्ट आहे जी आपल्याला अस्वस्थ करते आणि दोषी ठरविते आणि खरे म्हणजे आपण हे सर्व विचार टाळण्याच्या प्रयत्नात बरीच मानसिक आणि भावनिक उर्जा खर्ची घालतो. कदाचित आपण सत्य साई बाबाव्यतिरिक्त दुसऱ्या कुठल्यातरी शिक्षकाकडे पाहू शकतो, परंतु जर जो ‘चांगला’ शिक्षक असेल तर त्याचे नैतिक नियम अत्यंत समान असतील आणि व्यवहारात उपयोग करण्यासाठी तितकेच कठीण असतील.

बायबल (वेद पुस्तकम्) म्हणते की आपल्या सर्वांना ह्या पापाची भावना अनुभवास येते, मग धर्म किंवा शैक्षणिक पातळी काहीही असेना कारण हा पापाचा बोध आपल्या विवेकबुद्धिने येतो, मग पुस्तकम् हे अशाप्रकारे व्यक्त करते.

कारण ज्यांना नियमशास्त्र नाही असे परराष्ट्रीय (म्हणजे गैर-यहूदी लोक) जेव्हां नियमशास्त्रांत (बायबलमधील दहा आज्ञा आहेत) जे आहे ते स्वभावतः करीत असतात तेव्हां, त्यांना नियमशास्त्र नाही तरी, ते स्वतःच आपले नियमशास्त्र आहेत. म्हणजे ते नियमशास्त्रातील आचार आपल्या अंतःकरणांत  लिहिलेला आहे असे दाखवितात; त्यांच्याबरोबर त्यांची सद्सद्विवेकबुद्धिही त्यांना साक्ष देते आणि त्यांचे एकमेकांविषयीचे विचार दोष लावणारे किंवा दोषमुक्त करणारे असे असतात.

रोमकरांस पत्र 2ः14-15

म्हणूनच लक्षावधी यात्रेकरूंना त्यांच्या पापांची जाणीव होते. बायबल (वेद पुस्तकम्) म्हणते त्याप्रमाणे हे आहे

सर्वांनी पाप केले आहे आणि ते देवाच्या गौरवाला उणे पडले आहेत

रोमकरांस पत्र 3:23

प्रतासन मंत्रात पाप व्यक्त केले आहे

ही कल्पना सुप्रसिद्ध प्रार्थस्नान (किंवा प्रतासन) मंत्रात व्यक्त केली गेली आहे जी मी खाली मांडत आहे

मी पापी आहे. मी पापाचा परिणाम आहे. मी पापात जन्मलो आहे. माझा आत्मा पापात आहे. मी पापी सर्वात वाईट आहे. हे सुदंर डोळे असलेल्या देवा, हे बलिदानाच्या प्रभू, तू मला वाचव.

ह्या विधानाशी आणि या प्रार्थनेच्या विनंतीशी आपण साम्य बाळगत नाही का?

सुवार्ता ‘आपली पापे धुऊन टाकते’

कुंभमेळा यात्रेकरू आणि प्रतासनाचे भक्त ज्या समस्येचा – उपाय शोधत आहेत त्याच समस्येस शुभवर्तमान संबोधित करते. जे त्यांचे ‘झगे’(म्हणजेच त्यांची नैतिक कृत्ये) धुतात त्यांना शुभवर्तमान आशीर्वादाचे अभिवचन देते. हा आशीर्वाद स्वर्गातील (‘नगर) अमरत्वाचा (जीवनाचे झाड) आहे.

आपल्याला ‘जीवनाच्या झाडावर’अधिकार मिळावा व वेशींतून नगरींत आपले जाणे व्हावे म्हणून जे आपले ‘झगे धुतात’ते धन्य.

प्रकटीकरण 22:14

कुंभमेळा उत्सव आपल्या पापांच्या वास्तविकतेची ‘वाईट बातमी’आपल्याला दाखवितो, आणि अशाप्रकारे शुद्धीकरण शोधण्यासाठी त्याने आपल्याला जागृत केले पाहिजे. जरी अशी केवळ दूरवर शक्यता असली तरीही शुभवर्तमानातील हे अभिवचन खरे आहे, ते अत्यंत महत्वाचे आहे, निश्चितच त्याद्दल अधिक सखोलपणे तपास करणे फायदेशीर आहे. या वेबसाइटचा हाच हेतू आहे.

जर आपल्याला सार्वकालिक जीवनात रस असेल तर, जर आपणास पापापासून मुक्त होण्याची इच्छा असेल तर प्रजापती – जगाची आणि आमची उत्पत्ती करणाऱ्या परमेश्वराने – कसे आणि का प्रकट केले आहे, आम्हास स्वर्ग मिळावा म्हणून आम्हास काय दिले आहे यासाठी प्रवास करणे सुज्ञपणाचे ठरेल. आणि वेद आम्हास हे शिकवितात. ऋग्वेदात पुरुषसुक्त आहे जे प्रजापतीच्या देहधारणाचे आणि त्याने आम्हासाठी केलेल्या बलिदानाचे वर्णन करते. बायबल (वेद पुस्तकम) अधिक सविस्तरपणे वर्णन करते की देहधारणाद्वारे मानव इतिहासात ही योजना कशी पूर्ण करण्यात आली, तसेच येशू सत्संगाचे (येशू ख्रिस्त) जीवन व मृत्यू. आपली देखील “पापे धुतली जावी” हे पाहण्यासाठी ह्या योजनेची पडताळणी करण्यासाठी व ती योजना समजून घेण्यासाठी  आपण वेळ का काढू नये?

दिवाळी आणि प्रभु येशू

भारतात काम करीत असतांना प्रथमच मी ‘अगदी जवळून’ दिवाळीचा अनुभव घेतला. मी महिनाभर मुक्काम करायला आलो होतो आणि माझ्या मुक्कामाच्या आरंभी आजूबाजूला दिवाळी साजरी केली जात होती. मला सर्वात जास्त जी गोष्ट आठवत असेल ती म्हणजे सर्व प्रकारचे फटाके – वातावरण धुरामुळे भरले होते आणि त्यामुळे माझ्या डोळ्यांची किंचित आग होऊ लागली होती.  माझ्या सभोवतालच्या त्या उत्साहपूर्ण वातावरणात मला दिवाळीविषयी शिकावयाचे होते, ती काय होती आणि याचा कार्य अर्थ होता हे सर्व मला जाणून घ्यावयाचे होते आणि मी त्याच्या प्रेमात पडलो.

ह्या ‘दीपोत्सवाने’ मला प्रेरणा मिळाली कारण मी येशू सत्संगवर विश्वास ठेवणारा आहे आणि त्याचा अनुयायी आहे ज्याला प्रभु येशूच्या नावाने सुद्धा ओळखले जाते. आणि त्याच्या शिकवणीचा मुख्य संदेश हा होता की त्याचा प्रकाश आमच्यातील अंधार दूर करील. तर दिवाळी खूपशी प्रभु येशूसमान आहे म्हणावयाचे.

आपल्यात अंधाराची समस्या आहे हे आपल्यापैकी अनेकांस समजते. म्हणूनच इतके लक्षावधी लोक कुंभमेळा उत्सवात भाग घेतात – कारण आमच्यापैकी लाखो लोकांना हे माहीत आहे की आमच्या जीवनात पातके आहेत आणि आपण ही पातके धुऊन टाकण्याची आणि स्वतःस शुद्ध करण्याची आम्हास गरज आहे. तसेच, सुप्रसिद्ध प्रार्थस्नान (किंवा प्रतासन) मंत्राची पुरातन प्रार्थना आपल्यात हे पाप अथवा अंधकार असल्याचे मान्य करते.

मी पापी आहे. मी पापाचा परिणाम आहे. मी पापात जन्मलो आहे. माझा आत्मा पापात आहे. मी पापी सर्वात वाईट आहे. हे सुदंर डोळे असलेल्या देवा, हे बलिदानाच्या प्रभु, तू मला वाचव.

परंतु आमच्यात असलेले हे अंधकाराचे, किंवा पापाचे विचार प्रोत्साहनदायक नाहीत. खरे म्हणजे आम्ही कधीकधी त्यास ‘वाईट बातमी’ म्हणून समजतो. म्हणूनच अंधारावर मात करण्यासाठी प्रकाशाचा विचार आपल्याला बरीच आशा व उत्सव देतो. आणि म्हणून, मेणबत्त्या, मिठाई आणि फटाके यांच्यासह दिवाळी अंधारावर विजय मिळवील ही आशा व्यक्त  करते.

प्रभु येशू – जगातील प्रकाश

प्रभु येशूने अगदी हेच केले आहे. वेद पुस्तकम् (किंवा बायबल) मधील शुभवर्तमान येशूचे खालीलप्रमाणे वर्णन करते:

1आदि में शब्द [a] था। शब्द परमेश्वर के साथ था। शब्द ही परमेश्वर था।यह शब्द ही आदि में परमेश्वर के साथ था। दुनिया की हर वस्तु उसी से उपजी। उसके बिना किसी की भी रचना नहीं हुई। उसी में जीवन था और वह जीवन ही दुनिया के लोगों के लिये प्रकाश (ज्ञान, भलाई) था। प्रकाश अँधेरे में चमकता है पर अँधेरा उसे समझ नहीं पाया।

योहान 1:1-5

तर आपण पाहा, हा ‘शब्द’ त्या आशेची परिपूर्तता आहे जी दिवाळी व्यक्त करते. आणि ही आशा देवाकडून आलेल्या या ‘शब्दा’ मध्ये येते, ज्याची योहान नंतर प्रभु येशू म्हणून ओळख करून देतो. सुवार्ता असे म्हणून पुढे सुरू राहते

 उस प्रकाश की, जो सच्चा था, जो हर मनुष्य को ज्ञान की ज्योति देगा, जो धरती पर आने वाला था।10 वह इस जगत में ही था और यह जगत उसी के द्वारा अस्तित्व में आया पर जगत ने उसे पहचाना नहीं। 11 वह अपने घर आया था और उसके अपने ही लोगों ने उसे अपनाया नहीं। 12 पर जिन्होंने उसे अपनाया उन सबको उसने परमेश्वर की संतान बनने का अधिकार दिया। 13 परमेश्वर की संतान के रूप में वह कुदरती तौर पर न तो लहू से पैदा हुआ था, ना किसी शारीरिक इच्छा से और न ही माता-पिता की योजना से। बल्कि वह परमेश्वर से उत्पन्न हुआ।

योहान 1:9-13

याद्वारे हे स्पष्ट होते की प्रभु येशू ‘प्रत्येकाला प्रकाश देण्यासाठी’ कसा आला. काहींस असे वाटते की हे केवळ ख्रिस्ती लोकांसाठी आहे परंतु लक्षात घ्या की यात म्हटले आहे की हा प्रस्ताव ‘जगातील’ प्रत्येकासाठी आहे की त्यांनी ‘देवाची मुले’ ठरावे. हा प्रस्ताव असा आहे की प्रत्येकाला, कमीत कमी प्रत्येकाला ज्यांना स्वारस्य आहे, ते दिवाळीसमान, त्यांच्या आतील अंधारावर मात करतात.

प्रभु येशूच्या जीवनाची भविष्यवाणी शेकडो वर्षांपूर्वी करण्यात आली होती

प्रभु येशूबद्दल असामान्य गोष्ट ही आहे की त्याच्या देहधारणाविषयी वेगवेगळ्याप्रकारे भविष्यद्वाणी करण्यात आली होती आणि भाकीत करण्यात आले होते आणि त्याच्या सुरुवातीच्या मानवी इतिहासातील घटनांविषयी भाकीत करण्यात आले होते आणि त्यांची नोंद इब्री वेदांमध्ये करण्यात आली आहे. अशाप्रकारे तो या पृथ्वीवर येण्यापूर्वीच त्याच्याबद्दल लिहिलेले होते. आणि त्याच्या देहधारणाच्या काही भविष्यवाण्या ऋगवेदातील अत्यंत पुरातन स्तोत्रांत स्मरण करण्यात आलेल्या आहेत, ज्यात पुरुषाच्या आगमनाचे स्तवन करण्यात आले आहे आणि आणि मनूच्या महापुरासारख्या मानवजातीच्या पुरातन घटना नोंदवल्या आहेत. ह्यास मनू म्हणजे बायबलमध्ये – वेद पुस्तकात – ‘नोहा’ म्हटलेले आहे. पुरुष किंवा प्रभु येशूच्या आगमनाची आशा देत या प्राचीन अहवालांमध्ये लोकांच्या पापांच्या अंधाराचे वर्णन करण्यात आलेले आहे.

ऋग्वेदाच्या भविष्यवाणीत, पुरुस, म्हणजे परमेश्वराचा व परिपूर्ण मानवाचा अवतार पुरुष यज्ञ केला जाणार होता. आपल्या पापांच्या कर्माचा दंड चुकविण्यासाठी आणि आपणास आतून शुद्ध करण्यासाठी हा यज्ञ किंवा बलिदान पुरेसे होते. प्रक्षालन आणि पूजा चांगली आहेत, परंतु ती बाहेरील भागात मर्यादित आहेत. आम्हाला आतून शुद्ध करण्यासाठी त्यापेक्षा चांगल्या बलिदानाची गरज आहे.

प्रभु येशूविषयी हिब्रू वेदांमध्ये भविष्यवाणी केलेली आहे.

ऋग्वेदातील या स्तोत्रांसह, हिब्रू वेदांनी सुद्धा येणाऱ्याच्या आगमनाची भविष्यवाणी केली. इब्री वेदांमधील प्रमुख म्हणजे यशया (जो इ.स.पू. 750 च्या आसपासच्या काळात जगला, दुसऱ्या शब्दांत, प्रभु येशू या पृथ्वीवर येण्याच्या 750 वर्षे पूर्वी). येणाऱ्याबद्दल त्याला बरीच अंतर्दृष्टि होती. जेव्हा त्याने प्रभु येशूविषयी घोषणा केली तेव्हा तो दिवाळीची अपेक्षा करतो:

यद्यपि आज ये लोग अन्धकार में निवास करते हैं, किन्तु इन्हें महान प्रकाश का दर्शन होगा। ये लोग एक ऐसे अन्धेरे स्थान में रहते हैं जो मृत्य़ु के देश के समान है। किन्तु वह “अद्भुत ज्योति” उन पर प्रकाशित होगा।

यशया 9:2

असे का होईल? तो पुढे म्हणतो,

यह सब कुछ तब घटेगा जब उस विशेष बच्चे का जन्म होगा। परमेश्वर हमें एक पुत्र प्रदान करेगा। यह पुत्र लोगों की अगुवाई के लिये उत्तरदायी होगा। उसका नाम होगा: “अद्भुत, उपदेशक, सामर्थी परमेश्वर, पिता—चिर अमर और शांति का राजकुमार।”

यशया 9:6

परंतु जरी तो अवतार होता, तरीही आपल्या सर्व गरजा पूर्ण करण्यासाठी तो आमचा सेवक बनला.

किन्तु उसने हमारे पाप अपने ऊपर ले लिए। उसने हमारी पीड़ा को हमसे ले लिया और हम यही सोचते रहे कि परमेश्वर उसे दण्ड दे रहा है। हमने सोचा परमेश्वर उस पर उसके कर्मों के लिये मार लगा रहा है। किन्तु वह तो उन बुरे कामों के लिये बेधा जा रहा था, जो हमने किये थे। वह हमारे अपराधों के लिए कुचला जा रहा था। जो कर्ज़ हमें चुकाना था, यानी हमारा दण्ड था, उसे वह चुका रहा था। उसकी यातनाओं के बदले में हम चंगे (क्षमा) किये गये थे। किन्तु उसके इतना करने के बाद भी हम सब भेड़ों की तरह इधर—उधर भटक गये। हममें से हर एक अपनी—अपनी राह चला गया। यहोवा द्वारा हमें हमारे अपराधों से मुक्त कर दिये जाने के बाद और हमारे अपराध को अपने सेवक से जोड़ देने पर भी हमने ऐसा किया।

यशया 53:4-6

यशया प्रभु येशूच्या वधस्तंभावर चढविले जाण्याचे वर्णन करीत आहे. घडण्याआधी 750 वर्षांपूर्वी तो असे करतो आणि तो वधस्तंभाचे वर्णन आम्हास आरोग्य देणारे बलिदान म्हणून करतो. आणि हे कार्य जे तो सेवक करील ते असे असेल की परमेश्वर त्याला म्हणेल

“तू मेरे लिये मेरा अति महत्त्वपूर्ण दास है।इस्राएल के लोग बन्दी बने हुए हैं।उन्हें मेरे पास वापस लौटा लाया जायेगा और तब याकूब के परिवार समूह मेरे पास लौट कर आयेंगे।किन्तु तेरे पास एक दूसरा काम है। वह काम इससे भी अधिक महत्त्वपूर्ण हैमैं तुझको सब राष्ट्रों के लिये एक प्रकाश बनाऊँगा। तू धरती के सभी लोगों की रक्षा के लिये मेरी राह बनेगा।”7 इस्राएल का पवित्र यहोवा, इस्राएल की रक्षा करता है और यहोवा कहता है, “मेरा दास विनम्र है।वह शासकों की सेवा करता है, और लोग उससे घृणा करते है किन्तु राजा उसका दर्शन करेंगे और उसके सम्मान में खड़े होंगे महान नेता भी उसके सामने झुकेंगे।”ऐसा घटित होगा क्योंकि इस्राएल का वह पवित्र यहोवा ऐसा चाहता है, और यहोवा के भरोसे रहा जा सकता है। वह वही है जिसने तुझको चुना।

यशया 49:6-7

तर आपण हे पाहा! हे माझ्यासाठी आहे आणि हे तुमच्यासाठी सुद्धा आहे. हे प्रत्येकासाठी आहे.

पौलाचे उदाहरण

वस्तुतः, असा व्यक्ती ज्याने प्रभु येशूचे बलिदान त्याच्यासाठी आहे असा नक्कीच नाही विचार केला नव्हता तो होता पौल, हा येशूच्या नावाचा विरोध करणारा होता. परंतु, प्रभु येशूबरोबर त्याची भेट घडून आली ज्यामुळे त्याला नंतर लिहावे लागले

क्योंकि उसी परमेश्वर ने, जिसने कहा था, “अंधकार से ही प्रकाश चमकेगा” वही हमारे हृदयों में प्रकाशित हुआ है, ताकि हमें यीशु मसीह के व्यक्तित्व में परमेश्वर की महिमा के ज्ञान की ज्योति मिल सके।

2 करिंथ 4:6

प्रभुसोबत पौलाची व्यक्तिगत भेट घडून आली ज्यामुळे ”त्याच्या अंतःकरणात प्रकाश पडला.“

आपणासाठी येशूच्या प्रकाशाचा अनुभव करणे

मग यशयाने ज्याविषयी भविष्यवाणी केेली होती, आणि ज्याचा पौलाने अनुभव घेतला होता त्या अंधकारापासून ‘तारण’ मिळविण्यासाठी व पापाची जागा प्रकाशाने घ्यावी म्हणून आपण काय केले पाहिजे? पौल या प्रश्नाचे उत्तर दुसऱ्या पत्रात देतो जेथे तो लिहितो

 23 क्योंकि पाप का मूल्य तो बस मृत्यु ही है जबकि हमारे प्रभु यीशु मसीह में अनन्त जीवन, परमेश्वर का सेंतमेतका वरदान है।

रोमकरांस पत्र 6:23

लक्ष द्या की तो म्हणतो की ही एक ‘देणगी’ अथवा बक्षिस आहे. व्याख्या म्हणून, देणगी किंवा बक्षिस हे कमविता येत नाही. आपण न कमविता किंवा ज्याच्या लायक नसतांनाही कोणीतरी आपणास बक्षिस देतो. परंतु देणगीचा अथवा बक्षिसाचा आपल्याला तोवर फायदा होणार नाही, किंवा ती आपल्या ताब्यात तोवर येणार नाही जोवर आपण तिचा ‘स्वीकार’ करणार नाही. हे येथे अधिक तपशीलाने स्पष्ट केले आहे, परंतु म्हणूनच योहानाने पूर्वी लिहिले आहे, ज्याचा आधी उल्लेख करण्यात आला आहे

12 पर जिन्होंने उसे अपनाया उन सबको उसने परमेश्वर की संतान बनने का अधिकार दिया।

योहान 1:12

म्हणून आपण त्याचा फक्त स्वीकार करता. असे आपण विनामूल्य देणगी  म्हणून देण्यात आलेल्या भेटीसाठी त्याला विनंती करून करू शकता. आपण विनंती करू शकण्याचे कारण तो जिवंत आहे. होय, त्याने आमच्या पापांसाठी बलिदान दिले होते, परंतु तीन दिवसांनंतर तो पुन्हा जिवंत झाला, जशी दुःख सहणाऱ्या त्या सेवकांबद्दल लिहितांना यशयाने शेकडो वर्षांपूर्वी भविष्यवाणी केली होती

11 वह अपनी आत्मा में बहुत सी पीड़ाएँ झेलेगा किन्तु वह घटने वाली अच्छी बातों को देखेगा। वह जिन बातों का ज्ञान प्राप्त करता है, उनसे संतुष्ट होगा।मेरा वह उत्तम सेवक बहुत से लोगों को उनके अपराधों से छुटकारा दिलाएगा। वह उनके पापों को अपने सिर ले लेगा।

यशया 53:11

म्हणून प्रभु येशू जिवंत आहे आणि जेव्हा जेव्हा आपण त्याला हाक देता तेव्हा तो आपले ऐकू शकतो. आपण त्यापुढे प्रार्थनास्नान (किंवा प्रतासन) मंत्र म्हणू शकता आणि तो ऐकेल आणि आपले तारण करील कारण त्याने आपणासाठी स्वतःला बलिदान केले आणि आता त्याला सर्व अधिकार आहेत. येथे पुन्हा ती प्रार्थना आहे जी आपण त्याच्यापुढे करू शकता:

मी पापी आहे. मी पापाचा परिणाम आहे. मी पापात जन्मलो आहे. माझा आत्मा पापात आहे. मी पापी सर्वात वाईट आहे. हे सुदंर डोळे असलेल्या देवा, हे बलिदानाच्या प्रभु, तू मला वाचव

कृपया येथे आपण इतर लेख ब्राउझ करा. ते मानवी इतिहासाच्या सुरूवातीस आरंभ होतात आणि आपणास अंधारापासून वाचवण्यासाठी आणि प्रकाशात आणण्यासाठी संस्कृत आणि हिब्रू वेदांमधून परमेश्वराची ही योजना दाखवितात, जी आपणास देणगी म्हणून देण्यात आली.

या दिवाळीत, आपण दिवे लावत असतांना आणि भेटवस्तूंची देवाणघेवाण करीत असतांना, प्रभु येशूकडून मिळालेल्या आतील प्रकाशाच्या ह्या देणगीचा आपण अनुभव करावा जसा पौलाने अनेक वर्षांपूर्वी अनुभव केला होता आणि त्याच्यात बदल घडून आला व हा प्रकाश आपणासही देऊ करण्यात आला आहे. दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा

येशूच्या बलिदानाद्वारे शुद्धिकरणाचे कृपादान कसे प्राप्त करावे?

येशू स्वतःस सर्व लोकांसाठी बलिदान म्हणून देण्यासाठी आला. ह्या संदेशाची पूर्वछाया प्राचीन ऋग्वेदांच्या स्तोत्रांमध्ये तसेच प्राचीन हिब्रू वेदांतील अभिवचनांमध्ये व उत्सवांमध्ये आढळून येते. जेव्हा आम्ही प्रार्थस्नान (किंवा प्रतसन) मंत्राची प्रार्थना जपतो.  तेव्हा प्रत्येक वेळी आम्ही विचारीत असलेल्या प्रश्नाचे उत्तर येशू आहे. हे कसे आहे? बायबलमध्ये (वेद पुस्तकम्) एका कर्मिक नियमाची घोषणा करण्यात आली आहे जो आपल्या सर्वांना प्रभावित करतो:

क्योंकि पाप का मूल्य तो बस मृत्यु ही है जबकि हमारे प्रभु यीशु मसीह में अनन्त जीवन, परमेश्वर का सेंतमेतका वरदान है। पापाचे वेतन मरण आहे…

रोमकरांस पत्र 6:23

खाली मी एका चित्राद्वारे हा कर्माचा नियम दाखविला आहे. “मृत्यू” म्हणजे विभक्त होणे. जेव्हा आपला आत्मा आपल्या शरीरापासून विभक्त होतो तेव्हा आपण शारीरिकरित्या मृत होतो. त्याचप्रकारे आपण आध्यात्मिकरित्या देवापासून विभक्त झालो आहोत. हे सत्य आहे कारण देव पवित्र आहे (निष्पाप अथवा पापरहित).

पर्वताच्या दोन कडयांमधील दरीप्रमाणे पाप आम्हाला देवापासून विभक्त करते.

आपण स्वतःविषयी कल्पना करू शकतो की आपण पर्वताच्या एका कड्यावर आहोत आणि परमेश्वर देव दुसऱ्या कड्यावर आहे आणि पापाची मोठी दरी आम्हास देवापासून विभक्त करते.

या वेगळेपणामुळे दोषभावना व भय निर्माण होते. म्हणून आपण नैसर्गिकरित्या काही करण्याचा प्रयत्न करतो अर्थात् एक पूल बांधतो जो आम्हाला आपल्या बाजूने (मृत्यूच्या) देवापासून बाजूला घेऊन जाईल. आपण बळी देतो, पूजा करतो, तपस्या करतो, सणांमध्ये भाग घेतो, मंदिरांत जातो, प्रार्थना करतो आणि आपली पाप कमी करण्याचा किंवा थांबविण्याचा प्रयत्न करतो. गुणवत्ता किंवा पात्रता मिळविण्यासाठी केलेल्या कर्मांची ही यादी आपल्यापैकी काहींसाठी फार लांब असू शकते. समस्या ही आहे की आमचे प्रयत्न, गुण, बलिदान आणि तपस्वी पद्धती इत्यादी, जरी स्वतःमध्ये वाईट नसल्या, तरी अपुऱ्या आहेत कारण आपल्या पापांसाठी आवश्यक मोबदला (‘वेतन’)  म्हणजे ‘मृत्यू’  आहे. हे पुढील चित्रात स्पष्ट केले आहे.

धार्मिक गुण- जरी ते चांगले असले तरीही – आपण आणि देव यांच्यातील विभक्ती कमी करू शकत नाहीत

आपल्या धार्मिक प्रयत्नांद्वारे आपण आम्हाला देवापासून विभक्त करणारी दुफळी ओलांडण्यासाठी एक ‘पूल’ बांधण्याचा प्रयत्न करतो. जरी हे वाईट नसले, तरीही ते आपली समस्या सोडवणार नाही कारण आम्ही पूर्णपणे दुसर्या बाजूला जाण्यात यशस्वी होत नाही. आमचे प्रयत्न पुरेसे नाहीत. हे फक्त शाकाहारी अन्न खाऊन कर्करोग बरे करण्याचा प्रयत्न करण्यासारखे आहे (ज्याचा परिणाम मृत्यू होतो). पालेभाज्या खाणे खूप चांगले आहे – परंतु यामुळे कर्करोग बरा होणार नाही. त्यासाठी आपल्याला पूर्णपणे भिन्न उपचारांची गरज आहे. आपण ह्या प्रयत्नांचे स्पष्टीकरण धार्मिक गुणवत्तेच्या ‘सेतू’ च्या सहाय्याने करू शकतो जो केवळ अर्धा मार्ग जातो – दरी ओलांडून – आणि आम्हाला अद्याप देवापासून विभक्त सोडतो.

कर्मिक नियम ही एक वाईट बातमी आहे – हे इतकी वाईट बातमी आहे की आम्हाला बहुतेकदा ती ऐकायला देखील आवडत नाही आणि आम्ही बहुतेकदा आपले जीवन क्रियाकलापांनी आणि इतर गोष्टींनी भरतो या आशेने की हा नियम दूर होईल -परंतु आमच्या परिस्थितीचे गांभीर्य आमच्या अंतःकरणात खोलवर बुडून जाते. परंतु बायबलचा शेवट या कर्मिक नियमाने होत नाही.

क्योंकि पाप का मूल्य तो बस मृत्यु ही है जबकि हमारे प्रभु यीशु मसीह में अनन्त जीवन, परमेश्वर का सेंतमेतका वरदान है। कारण पापाचे वेतन मरण आहे पण..

रोमकरांस पत्र 6:23

पण’ हा छोटासा शब्द दर्शवितो की नियमशास्त्राची दिशा आता दुसरीकडे सुवार्तेकडे – शुभवर्तमानाकडे जाणार आहे. हा कर्माचा नियम मोक्ष आणि प्रबोधनाच्या नियमाकडे वळला आहे. तर मोक्षाची ही चांगली बातमी काय आहे ?.

कारण पापाचे वेतन मरण आहे पण पण देवाचे कृपादान प्रभु येशू ख्रिस्तामध्ये  सार्वकालिक जीवन आहे

रोमकरांस पत्र 6:23

सुसमाचार की अच्छी खबर यह है कि यीशु की मृत्यु का बलिदान हमारे और परमेश्वर के बीच इस अलगाव को पाटने के लिए पर्याप्त है। हम यह जानते हैं क्योंकि उनकी मृत्यु के तीन दिन बाद यीशु शारीरिक रूप से जीवित हुए, फिर से एक भौतिक पुनरुत्थान में जीवित हुए। हालाँकि आज कुछ लोग यीशु के पुनरुत्थान को अविश्वास करने के लिए चुनते हैं, लेकिन इसके लिए एक बहुत मजबूत मामला बनाया जा सकता है, जो इस सार्वजनिक व्याख्यान में दिखाया गया है जो मैंने एक विश्वविद्यालय में किया था (वीडियो लिंक यहाँ)। प्रभु यीशु ने स्वर्ग में प्रवेश किया और स्वयं को भगवान को अर्पित कर दिया। एक अर्थ में, उसने सभी लोगों की ओर से, पाप की सफाई के लिए स्वयं को अर्पित करके, भगवान द्वारा स्वीकार की गई पूजा की।

यीशु पूर्ण बलिदान देने वाला पुरु है। चूँकि वह एक आदमी था, वह एक ऐसा पुल बनाने में सक्षम था, जो चैस को फैलाता है और मानवीय पक्ष को छूता है और चूँकि वह परिपूर्ण था और वह ईश्वर के पक्ष को भी छूता था। वह जीवन के लिए एक पुल है और इसे नीचे के रूप में चित्रित किया जा सकता है

येशू हा पूल आहे जो देव आणि मानव यांच्यातील अंतर दूर करतो. त्याचे बलिदान आपल्या पापांची भरपाई करते.

येशू हा परिपूर्ण बलिदान करणारा पुरुष आहे. मनुष्य असल्याने तो पूल बनण्यास सक्षम आहे जो मधले अंतर दूर करतो आणि मानवी बाजूला स्पर्श करतो आणि परिपूर्ण असल्यामुळे तो देवाच्या बाजूला देखील स्पर्श करतो. तो जीवनाचा पूल आहे आणि हे खालीलप्रमाणे आकृतीद्वारे स्पष्ट करता येते.

येशूचे हे बलिदान आपल्याला कसे दिले गेले त्याकडे लक्ष द्या. हे एक… देणगी  म्हणून देण्यात आले. भेटवस्तूंचा विचार करा. भेटवस्तू काय आहे हे महत्त्वाचे नाही, जर ते खरोखर एखादे कृपादान अथवा देणगी असेल तर त्यासाठी आपण कार्य करीत नाही आणि आपण गुणवत्तेने ते कमवत नाही. आपण ते कमविले तर देणगी यापुढे देणगी राहणार नाही! त्याचप्रकारे आपण येशूच्या बलिदानाची योग्यता मिळवू शकत नाही किंवा कमवू शकत नाही. ते आपल्याला देणगी म्हणून दिले जाते.

आणि ही देणगी किंवा कृपादान काय आहे? ते म्हणजे सार्वकालिक जीवन  आहे. याचा अर्थ असा की आपणास मरण आणणारे पाप आता रद्द केले गेले आहे. येशूचे बलिदान हा एक पूल आहे ज्यावरून आपण देवाशी संपर्क साधण्यासाठी आणि जीवन प्राप्त करण्यासाठी पार जाऊ शकता आणि जीवन प्राप्त करू शकता – ते कायमचे टिकते. ही देणगी येशूने दिली आहे, जो मरणातून उठून, स्वतःला ‘प्रभु’ असल्याचे दाखवतो.

तर येशू आपल्याला देणगी म्हणून देत असलेल्या त्या जीवनाच्या या पुलावर आपण आणि मी कसे ‘ओलांडून’ जाल? पुन्हा, भेटवस्तूंचा विचार करा. जर कोणी येऊन आपल्याला बक्षिस किंवा भेटवस्तू दिली तर ती अशी वस्तू आहे जिच्यासाठी आपण काम करीत नाही. परंतु भेटवस्तूचा अथवा देणगीचा फायदा मिळविण्यासाठी आपण तिचा ‘स्वीकार’  केला पाहिजे. जेव्हा जेव्हा एखादी देणगी दिली जाते तेव्हा तेथे दोन पर्याय असतात. एकतर देणगी नाकारली जाऊ शकते (“धन्यवाद नाही”) किंवा तिचा स्वीकार केला जातो (“तुझ्या देणगीबद्दल धन्यवाद. मी तिचा स्वीकार करीत आहे”). म्हणून येशू जी देणगी देत आहे तिचा स्वीकार केला पाहिजे. यावर फक्त ‘विश्वास ठेवणे’, ‘तिचा अभ्यास करणे’  किंवा ‘समजून घेणे’ पुरेसे असू शकत नाही. पुढील चित्रात हे स्पष्ट केले आहे जेथे आपण देवाकडे वळून आणि त्याने आपल्याला देऊ केलेल्या देणगीचा स्वीकार करून पुलावरून ‘चालून’  जातो.

येशूचे बलिदान ही एक देणगी अथवा कृपादान आहे ज्याचा स्वीकार करण्याची आपण प्रत्येकाने निवड केली पाहिजे.

तर आपण ह्या देणगीचा कसा स्वीकार करतो? बायबल असे म्हणते की

 यह इसलिए है कि यहूदियों और ग़ैर यहूदियों में कोई भेद नहीं क्योंकि सब का प्रभु तो एक ही है। और उसकी दया उन सब के लिए, जो उसका नाम लेते है, अपरम्पार है।

रोमकरास 10:12

लक्षात घ्या की हे अभिवचन  “प्रत्येकासाठी”  आहे, विशिष्ट धर्म, वंश किंवा देशासाठी नाही. येशू मेलेल्यांतून उठला म्हणून तो आताही जिवंत आहे आणि तो ‘प्रभु’ आहे. म्हणून जर आपण त्याला हाक माराल तर तो ऐकेल आणि आपले जीवनाचे कृपादान तो आपणास देईल. आपणास त्याला हाक मारण्याची आणि त्याला मागणी करण्याची गरज आहे – त्याच्याशी संभाषण करण्याद्वारे. कदाचित आपण हे कधीही केले नसेल. येथे मार्गदर्शन करण्यात आले आहे ज्याद्वारे आपणास त्याच्याशी संवाद साधण्यात  आणि प्रार्थना करण्यात मदत मिळू शकेल. हा जादूचा मंत्र नाही. हे विशिष्ट शब्द नाहीत जे सामथ्र्य देतात. हा देणगी देण्याच्या त्याच्या क्षमतेवर आणि इच्छेवर आमचा विश्वास आहे. जेव्हा आम्ही त्याच्यावर विश्वास ठेवू तेव्हा तो आमचे ऐकेल व उत्तर देईल. म्हणून उंच आवाजात अथवा आपल्या आत्म्यात येशूशी बोलण्यासाठी ह्या मार्गदर्शिकेचा मोकळ्या मनाने उपयोग करावा.

प्रिय प्रभु येशू. मला हे समजते की माझ्या आयुष्यातील पापांमुळे मी देवापासून विभक्त झालो आहे. मी कितीही प्रयत्न केला तरीही, कोणत्याही प्रयत्नांमुळे अथवा बलिदानाने हा विभक्तपणा मला साधता येणार नाही. परंतु मला हे समजते की तुझा मृत्यू हा सर्व पाप धुऊन टाकण्यासाठी बलिदान होताअगदी माझी पापेसुद्धा. माझा असा विश्वास आहे की तू बलिदान दिल्यानंतर मेलेल्यांतून उठला म्हणून मी हे समजू शकतो की तुझे बलिदान पुरेसे होते. मी तुला विनंती करतो की कृपा करून मला माझ्या पापांपासून शुद्ध कर आणि मला देवाशी माझे नाते जोड यासाठी की मला सार्वकालिक जीवन प्राप्त व्हावेमी पापाचा गुलाम म्हणून जीवन जगू इच्छित नाही म्हणून कृपया मला कर्माच्या जाळ्यात अडकवून ठेवणार्या या पापांपासून मुक्त करा. धन्यवाद, प्रभु येशू, माझ्यासाठी हे सर्व केल्याबद्दल आणि तरीही माझ्या जीवनात माझे मार्गदर्शन करीत राहा जेणेकरून माझा प्रभु म्हणून मी तुझे अनुसरण करीत राहावे.