भ्रष्ट (भाग 2) … लक्ष्य चुकणे

मागे आपण पाहिले की कशाप्रकारे वेद पुस्तकम् (बायबल) आमचे वर्णन आम्हास घडविण्यात आलेल्या देवाच्या मूळ प्रतिरूपापासून भ्रष्ट असे करते. ज्या चित्राने हे उत्तमप्रकारे ‘पाहण्यात’ माझी मदत केली ते होते मध्य पृथ्वीचे ओर्कस्, एल्वजपासून भ्रष्ट झालेले. पण हे कसे घडले?

पापाचा उगम

याची नोंद बायबलमध्ये उत्पत्तीच्या पुस्तकात करण्यात आली आहे. देवाच्या प्रतिरूपात घडविण्यात आल्यानंतर लवकरच प्रथम मानवांची कसोटी घेण्यात आली. या वर्णनात ‘सर्पासोबत’ अदलाबदलीविषयी लिहिण्यात आले आहे. सर्पास नेहमीच सार्वत्रिकरित्या सैतान समजले गेले आहे – देवाचा शत्रू असा आत्मा. बायबलद्वारे, सैतान सामान्यतः दुसर्‍या  व्यक्तीच्या द्वारे बोलून आम्हास पापात पाडण्यासाठी परीक्षा घेतो. या ठिकाणी तो सर्पाद्वारे बोलला. हे अशाप्रकारे नमूद करण्यात आले आहे.

रमेश्वर देवाने निर्माण केलेल्या सर्व वन्य प्राण्यांमध्ये सर्प हा अतिशय धूर्त आणि हुषार होता. त्याला स्त्रीची फसवणूक करायची होती. त्यावेळी सर्प त्या स्त्रीशी बोलला व तो तिला म्हणाला, “स्त्रिये, बागेतल्या कोणत्याही झाडाचे फळ खाऊ नको असे देवाने तुला खरोखरच सांगितले आहे काय?”
2 स्त्रीने सर्पाला उत्तर दिले, “नाही. देवाने तसे म्हटले नाही बागेतल्या झाडांची फळे आम्ही खाऊ शकतो.
3 परंतु असे एक झाड आहे की ज्याचे फळ आम्ही खाता कामा नये देवाने आम्हाला सांगितले, ‘बागेच्या मधोमध असलेल्या झाडाचे फळ तुम्ही मुळीच खाऊ नका. त्या झाडाला स्पर्शही करु नका. नाहीतर तुम्ही मराल.”
4 परंतु सर्प त्या स्त्रीला म्हणाला, “तुम्ही खरोखर मरणार नाही.
5 कारण देवाला हे माहीत आहे की जर तुम्ही त्या झाडाचे फळ खाल तर बरे व वाईट काय आहे हे तुम्हांला समजेल आणि तुम्ही देवासारखे व्हाल.”
6 स्त्रीने पाहिले की ते झाड दिसण्यात सुंदर, त्याचे फळ खाण्यास चांगले व शहाणपण देणारे आहे म्हणून तिने त्या झाडाचे फळ तोडून घेतले व खाल्ले. तिचा नवरा तिच्याबरोबर तेथे होता; तेव्हा तिने त्या फळातून त्याला थोडे दिले व त्याने ते खाल्ले.

उत्पत्ती 3:1-6

त्यांच्या निवडीचे मूळ, आणि अशाप्रकारे परीक्षा, ही होती की ते देवासमान होऊ’ शकतात. आतापर्यंत प्रत्येक गोष्टीसाठी त्यांनी देवावर विश्वास ठेवला होता आणि सर्व गोष्टींसाठी त्याच्या वचनावर फक्त विश्वास धरला होता. पण आता त्यांच्याजवळ ते मागे सोडून जाण्याचा, ‘देवासमान’ बनण्याचा, आणि स्वतःवर भरवंसा ठेवण्याचा आणि स्वतःच्या शब्दावर अवलंबून राहण्याचा पर्याय होता. ते स्वतः ‘देव’ बनू शकत होते, स्वतःच्या नावेचे कप्तान, आपल्या भविष्याचे स्वामी, स्वायत्त आणि केवळ स्वतःस उत्तरदायी.

देवाविरुद्ध बंड केल्यामुळे त्यांच्यात काहीतरी बदलले. जसे त्या परिच्छेदात वर्णन करण्यात आले आहे, त्यांना लाज वाटली आणि त्यांनी आपली नग्नता लपविण्याचा प्रयत्न केला. खरे म्हणजे, अगदी त्यानंतर, जेव्हा देवाने आदामास त्याच्या अवज्ञेविषयी विचारपूस केली, तेव्हा आदामाने हव्वेस दोष दिला (आणि तिला घडविणार्‍या देवास). त्या उलट तिने सर्पास दोष दिला. कोणीही जबाबदारी स्वीकारावयास तयार नव्हते.

आदामाच्या बंडाचा परिणाम

आणि त्या दिवशी ज्या गोष्टीची सुरूवात झाली ती आजवर सुरू आहे कारण आम्हास तोच अंगभूत स्वभाव वारश्याने मिळाला आहे. म्हणून आम्ही आदामाप्रमाणे वागतो – कारण आम्हास त्याचा स्वभाव वारश्याने लाभला आहे. काही लोक बायबलचा असा चुकीचा अर्थ लावतात की आदामाच्या बंडासाठी आमच्यावर दोष लावण्यात आला आहे. वस्तुतः, ज्याच्यावर दोष लावण्यात आला आहे तो केवळ आदाम हा एकच व्यक्ती आहे पण आम्ही त्या बंडाच्या परिणामांत जगत आहोत. आपण याचा अनुवांशिकदृष्ट्या विचार करू शकतो. मुले त्यांच्या पालकांची – चांगले आणि वाईट – गुणवैशिष्ट्ये वारश्याने त्यांच्या जीन्सद्वारे प्राप्त करतात. आम्हाला आदामाच्या विद्रोही स्वभावाचा वारसा लाभला आहे आणि अशाप्रकारे जन्मापासून, जवळजवळ नकळत, पण त्याने आरंभ केलेले बंड आपण हेकेखोरपणे सुरू ठेवतो. होऊ शकते आम्हाला विश्वाचा परमेश्वर व्हावयाचे नसेल, पण   आम्ही आपल्या परिस्थितींत देव बनू इच्छितो, देवापासून स्वायत्त.

पापाचे परिणाम जे आज इतके स्पष्ट दिसत आहेत

मानव जीवनाविषयी हे इतके काही स्पष्ट करते की आपण ते अगदी सहज समजतो. याच कारणास्तव सर्व ठिकाणी लोकांस आपल्या दारांना कुलुपे लावावी लागतात, त्यांना पोलिसांची, वकीलांची, त्यांच्या बँकेसाठी सांकेतिकरित्या लिपिबद्ध पासवर्डची गरज भासते – कारण आमच्या वर्तमान स्थितीत आम्ही एकमेकांचे चोरून घेतो. म्हणूनच साम्राज्यांचा आणि समाजांचा र्‍हास होतो आणि ती उन्मळून पडतात – कारण ह्या सर्व साम्राज्यांतील नागरिकांची र्‍हास होण्याची प्रवृत्ती असते.  म्हणूनच सर्वप्रकारच्या शासनपद्धतींचा आणि अर्थप्रणालींचा प्रयत्न केल्यानंतर, आणि जरी काही इतरांपेक्षा बर्‍या असल्या तरीही प्रत्येक राज्यव्यवस्था अथवा अर्थव्यवस्था शेवटी ढासळून पडते – कारण ह्या आदर्शवादानुसार जगणार्‍या लोकांची अशी प्रवृत्ती असते ज्यामुळे सर्व कार्यव्यवस्था कोलमडते. म्हणूनच जरी आमची पीढी अतिशय सुशिक्षित असली तरीही आमच्याजवळ अद्याप ह्या समस्या आहेत, कारण ही समस्या आमच्या शिक्षणाच्या पातळीपलीकडे सखोल जाते. म्हणूनच प्रतासना मंत्राच्या प्रार्थनेशी  आम्हाला इतके तादात्म्य वाटते – कारण ती आमचे अत्यंत उत्तमरित्या वर्णन करते.   

पाप – लक्ष्य ‘चुकविणे’

म्हणूनच कोणत्याही धर्मासाठी त्यांची दृष्टी समाजासाठी पूर्णपणे अस्तित्त्वात नाही – परंतु नास्तिकही नाही (स्टॅलिनच्या सोव्हिएत युनियनचा विचार करा, माओचा चीन, पोल पॉट कंबोडिया) – कारण आपण ज्या मार्गाने आहोत त्यादृष्टीने आपल्याला आपली दृष्टी चुकवण्यास प्रवृत्त करते. . खरं तर, हा शब्द ‘मिस’ आपल्या परिस्थितीचा बडबड करतो. बायबलमधील एका वचनात असे चित्र दिले गेले आहे जे आम्हाला हे अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यात मदत करते. ते म्हणतात

16 बन्यामीनांकडे युध्दाचे खास प्रशिक्षण घेतलेले सव्वीस हजारांचे सैन्य होते. शिवाय गिबाचे सातशै सैनिक होते.

शास्ते 20:16

हे वचन त्या सैनिकांचे वर्णन करते जे गोफणीचा वापर करण्यात तरबेज होते आणि कधीही चुकत नसत. ज्याचे वर ‘चुकणे’ असे भाषांतर करण्यात आले आहे तो मूळ हिब्रू शब्द आहे יַחֲטִֽא ׃.  ह्याच हिब्रू शब्दाचे भाषांतर बायबलच्या बहुतेक भागात पाप सुद्धा करण्यात आलेले आहे. उदाहरणार्थ, योसेफ, ज्याला मिसर देशात गुलाम म्हणून विकण्यात आले होते, आपल्या स्वामीच्या पत्नीशी, तिने मनधरणी केल्यानंतरही तिच्याशी व्याभिचार करावयास तयार होईना, तेव्हा हाच हिब्रू शब्द आला आहे ‘पाप.’ तो तिला म्हणाला :

9 माझ्या स्वामीने मला या घरात जवळ जवळ त्याच्या समान मोठपणा दिला आहे; असे असताना अशा उदार स्वामीच्या बायकोपाशी निजणे मला योग्य नाही. ते चुकीचे आहे; ते परमेश्वराच्या विरुद्ध घोर पाप आहे!”

उत्पत्ती 39:9

दहा आज्ञा दिल्यानंतर लगेच त्यात म्हटले आहे :

  20 मग मोशे लोकांना म्हणाला, “भिऊ नका! कारण परमेश्वर तुम्हावर प्रीती करतो हे दाखविण्यासाठी आणि तुम्ही त्याचा मान राखून त्याचे भय धरावे व पाप करु नये हे दाखविण्यासाठी तो आला आहे.”

निर्गम 20:20

या दोन्ही ठिकाणी समान हिब्रू शब्द आला आहे יַחֲטִֽא׃  ज्याचे भाषांतर ‘पाप’ करण्यात आले आहे. लक्ष्यावर गोफणीचा दगड फेकणार्‍या सैनिकांसाठी वापरण्यात येणारा तोच शब्द आहे ‘चुकणे’  जसा या वचनांत आहे ज्याचा अर्थ आहे ‘पाप’ म्हणजे लोक एकमेकाशी जसे वागतात त्याच्याशी संबंधित. हे आमच्यापुढे एक चित्र मांडते ज्याच्यामुळे हे समजण्यात मदत होते की ‘पाप’ काय आहे. सैनिक एक दगड घेतो आणि लक्ष्यावर मारण्यासाठी त्याला गोफणीत टाकतो. जर तो चुकला तर त्याचा हेतू विफल झाला. त्याचप्रकारे, आम्हास देवाच्या प्रतिरूपात घडविण्यात आले होते की त्याच्याशी कसे वागावे आणि इतरांशी कसे वागावे याविषयी आम्ही आपले लक्ष्य साधावे. ‘पाप’ करणे म्हणजे हेतू, अथवा लक्ष्य चुकणे, जो आमच्यासाठी योजिलेला होता, आणि जो आमच्या विविध प्रणालींत, धर्मांत आणि आदर्शवादांत सुद्धा आम्हास स्वतःसाठी हवा असतो.

पापाचीवाईट बातमीप्राधान्याचा नव्हे तर सत्याचा विषय

मानवजातीचे हे भ्रष्ट आणि लक्ष्य चुकलेले चित्र सुंदर नाही, ते चांगले वाटणारे चित्र नाही, ते आशावादीही नाही. मागील वर्षांत या विशिष्ट शिकवणीविरुद्ध लोकांची कठोर प्रतिक्रिया प्राप्त झाली आहे. मला आठवते की येथे कॅनडात एका विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्याने माझ्याकडे रागाने पाहत म्हटले, “मी आपणावर विश्वास करीत नाही कारण आपण जे म्हणत आहा ते मला आवडत नाही.” आपणास ते आवडत नसेल, पण यावर लक्ष्य केन्द्रित करणे म्हणजे लक्ष्य गमावून बसणे. एखादी गोष्ट ‘आवडण्याचा’ संबंध याच्याशी आहे की ते खरे आहे किंवा नाही? मला कर, युद्ध, एड्स आणि भूकम्प आवडत नाहीत – कोणालाही आवडत नाही – पण त्यामुळे ते दूर होत नाहीत, आणि आपण त्यांच्यापैकी एकाकडेही दुर्लक्ष करू शकत नाही.

एकमेकांपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी आपण सर्व समाजांत तयार केलेल्या कायदा, पोलिस, कुलूप, किल्ल्या, सुरक्षा इत्यादी सर्व व्यवस्था सुचवितात की काहीतरी चूक आहे. ही वस्तुस्थिती की कुंभमेळाव्यासारखे सण ‘आपल्या पापांचे प्रक्षालन’ करण्यासाठी लक्षावधी लोकांस आकर्षित करतात हे या गोष्टीचे निदर्शक आहे की आपण स्वतःप्रेरणेने हे जाणतो की आप कुठेतरी लक्ष्य ‘गमावले’ आहे. ही वस्तुस्थिती की स्वर्गात जाण्याची अट म्हणून बलिदानाची संकल्पना सर्व धर्मांत आढळून येते या गोष्टीचा संकेत आहे की आमच्या बाबतीत असे काही आहे जे योग्य नाही. कमीत कमी, ह्या सिद्धांतावर निष्पक्षपणे विचार करणे योग्य ठरेल. 

परंतु सर्व धर्म, भाषा आणि राष्ट्रांमध्ये अस्तित्त्वात असलेल्या पापांचा हा सिद्धांत – जो आपल्या सर्वांना लक्ष्य ‘गमावण्यास’ कारणीभूत ठरतो एक महत्वाचा प्रश्न उभा करतो. देव त्याबद्दल काय करणार होता? आम्ही आमच्या पुढच्या लेखात देवाच्या प्रतिसादाचे अवलोकन करू – जेथे आपण येणार्‍या  तारणार्‍या पहिले अभिवचन पाहतो – पुरूष जो आमच्यासाठी पाठविला जाईल.

श्लोक 3 और 4 – पुरुषाचा देहावतार

पुरुषसूक्त श्लोक 2 पासून पुढे खालील गोष्टी सांगते. (संस्कृत लिप्यंतरण, आणि पुरुषसूक्तावरील माझे विचार जोसेफ पडिनजरेकर यांच्या क्राईस्ट इन एन्शन्ट वेदाज (पृ. 346. 2007) या पुस्तकाच्या अभ्यासाद्वारे प्राप्त झाले आहेत.

मराठी भाषांतर संस्कृत लिप्यंतरण
सृष्टी ही पुरुषाचा गौरव आहे – म्हणून त्याचे वैभव थोर आहे. तरीही तो ह्या सृष्टीपेक्षा थोर आहे. पुरुषाचा एक चतुर्थांश (व्यक्तिमत्वाचा) भाग जगात आहे. त्याचा तीन चतुर्थांश भाग अद्याप सार्वकालिकरित्या स्वर्गात जगत आहे. पुरुष स्वतःच्या एक चतुर्थांश भागानिशी वर स्वर्गात चढला. तेथून त्याने सर्व प्राणीमात्रात जीवन पसरविले.  इतवन् अस्य महिम अतो ज्ययम्स्च पुरूषरूपादो-अस्य विस्व भ् उ तनि त्रिपद् अस्यम्र्त्म् दिवित्रिपद् उर्ध्व उदैत् पुरुषः पदोउ-अस्येह अ भवत् पुनरू ततो विस्वन्न्वि अक्रमत् ससननसने अभि

येथे जी प्रतिमासृष्टी वापरली आहे ती समजणे कठीण आहे. तथापि हे स्पष्ट आहे की हे श्लोक पुरुषाच्या महानतेबद्दल आणि गौरवाबद्दल बोलत आहे. तो सृष्टीपेक्षा श्रेष्ठ आहे हे त्यात स्पष्टपणे सांगितलेले आहे. आपण हे सुद्धा समजू शकतो की त्याच्या महानतेचा केवळ एक भाग या जगात प्रकट करण्यात आला आहे. पण ते त्याच्या देहधारणाविषयी म्हणजे अवताराविषयी देखील सांगते – लोकांचे जग जेथे तुम्ही आणि मी राहतो (‘त्याचा एक चतुर्थांश येथे जन्मला’). म्हणून जेव्हा देव त्याच्या देहस्वरूपात खाली आला तेव्हा त्याने या जगात त्याच्या गौरवाचा फक्त एक भाग प्रकट केला. जेव्हा त्याने जन्म घेतला तेव्हा त्याने स्वतःला रिक्त केले. श्लोक 2 मध्ये पुरुषाचे जसे वर्णन करण्यात आले होते त्याच्याशी हे सुसंगत आहे – ‘स्वतःला दहा बोटांपर्यंत मर्यादित केले.’ 

ज्याप्रकारे वेद पुस्तकात (बायबल) नासरेथच्या येशूच्या देहधारणाविषयी  अथवा अवताराविषयी वर्णन करण्यात आले आहे त्याच्याशी सुद्धा हे सुसंगत आहे. त्याच्याविषयी ते म्हणते की

ते परिश्रम ह्यासाठी की… ज्ञानाची पूर्ण खातरी ही संपत्ति त्यांना विपुल मिळावी;  व देवाचे रहस्य म्हणजे ख्रिस्त ह्यांचे पूर्ण ज्ञान त्यांस व्हावे. त्या ख्रिस्तामध्ये ‘ज्ञानाचे’ व   बुध्दीचे सर्व ‘निधि गुप्त आहेत.’

कलस्सैकरांस पत्र 2:2-3

म्हणून ख्रिस्त हा देवाचा अवतार होता पण त्याचे प्रकटीकरण मोठ्या प्रमाणात ‘गुप्त’ होते. ते कसे गुप्त होते. ते पुढे स्पष्ट करते:

अशी जी चित्तवृत्ति ख्रिस्त येशूच्या ठायी होती ती तुमच्या ठायीहि असो:

 6 तो, देवाच्या स्वरूपाचा असूनहि,

देवाच्या बरोबरीचे असणे हा लाभ आहे असे त्याने

मानिले नाही,

7 तर त्याने स्वतःला रिक्त केले,

म्हणजे मनुष्याच्या प्रतिरूपाचे होऊन,

दासाचे स्वरूप धारण केले.

8 आणि मनुष्यप्रकृतीचे असे प्रगट होऊन,

 त्याने मरण –

आणि तेंहि वधस्तंभावरचे मरण सोशिले!

येथपर्यंत आज्ञापालन करून

त्याने स्वतःला लीन केले. 

9 ह्यामुळे देवाने त्याला अत्युच्च केले,

आणि सर्व नावांपेक्षा जे श्रेष्ठ नांव ते त्याला दिले,

फिलिप्पैकरांस पत्र 2:5-9

अशाप्रकारे येशूने जेव्हा देहधारण केले तेव्हा त्याने ‘स्वतःला रिक्त केले’ आणि त्या स्थितीत स्वतःला त्याच्या बलिदानासाठी तयार केले. त्याने प्रकट केलेले गौरव केवल आंशिक होते, अगदी जसे पुरुषसूक्त सांगते. हे त्याच्या येणार्‍या बलिदानासमान होते. पुरुषसूक्तात तोच विषय घेतलेला आहे कारण ह्या श्लोकानंतर पुरुषाच्या आंशिक गौरवाचे वर्णन करण्यापासून  ते त्याच्या बलिदानावर लक्ष देण्याकडे वळते. आपण आपल्या पुढील पोस्टमध्ये ते पाहू या

श्लोक 2 – पुरुष अमरत्वाचा स्वामी आहे

आम्ही पुरुषसूक्ताच्या पहिल्या श्लोकात पाहिले की पुरुष सर्वज्ञानी, सर्वसमर्थ आणि सर्वत्र उपस्थित असल्याचे वर्णन करण्यात आले आहे. त्यानंतर आम्ही हा प्रश्न मांडला की पुरूष येशूसत्संग (येशू ख्रिस्त) असू शकतो का आणि हा प्रश्न मनात ठेवून पुरुषसूक्ताद्वारे प्रवासास निघालो. तर आपण पुरुषसूक्ताच्या दुसर्या श्लोकात आलो आहोत ज्यात मनुष्य पुरुषाचे वर्णन अगदी विलक्षण शब्दांत केले आहे. येथे संस्कृत लिप्यंतरण आणि मराठी भाषांतर आहे (संस्कृत लिप्यंतरण जोसेफ पडिनजरेकर यांच्या क्राईस्ट इन एन्शन्ट वेदाज (पृ. 346. 2007) या पुस्तकाच्या अभ्यासाद्वारे प्राप्त झाले आहे

पुरुषसुक्ताचा दुसरा श्लोक
संस्कृत लिप्यंतरण मराठी भाषांतर
पुरूष हे सर्व विश्व आहे, काय होते आणि काय होईल. आणि तो अमरत्वाचा स्वामी आहे, जे तो अन्नावाचून पुरवितो (नैसर्गिक पदार्थ) पुरुषैएवेदं सर्व यद्भूतं यच्च भाव्यम् द्य उतामृतत्यस्येशानो यदन्नेनातिरोहति

पुरुषाचे गुण

पुरुष ब्रम्हांडापेक्षा श्रेष्ठ आहे (अंतराळ आणि समस्त पदार्थमात्र) संपूर्ण मर्यादा) आणि काळाचा प्रभू आहे (‘जे होते आणि असेल’) तसेचअमरत्वाचा प्रभू’ – सार्वकालिक जीवन आहे. हिंदू पौराणिक कथांमध्ये बर्याच देवता आहेत पण कोणालाही असे अनंत गुण दिलले नाहीत.

हे असे चित्तथरारक गुण आहेत की ते फक्त एका खर्या देवाचेच असू शकतातस्वतः सृष्टीचा प्रभू. हा ऋग्वेदाचा प्रजापती (हिब्रू जुन्या करारातील याहवेचा समानार्थी) असेल. अशाप्रकारे ह्या मनुष्यास, पुरुषास, केवळ ह्या एकच देवाचा अवतारसर्व सृष्टीचा प्रभू म्हणून समजू शकतो.

परंतु आमच्यासाठी यापेक्षाही उपयुक्त हे आहे की पुरुष आम्हास हे अमरत्व (सार्वकालिक जीवन) ‘देतो.’ अर्थात, तो नैसर्गिक पदार्थ वापरून असे करीत नाही. तो सार्वकालिक जीवन देण्यासाठी अथवा पुरविण्यासाठी विश्वातील नैसर्गिक प्रक्रिया किंवा नैसर्गिक पदार्थ/उर्जा यांचा उपयोग करीत नाही. आम्ही सर्व मृत्यू आणि कर्माच्या शापाखाली आहोत. ही आपल्या अस्तित्वाची निरर्थकता आहे ज्यापासून आपण सुटू इच्छितो आणि ज्यासाठी आपण पूजा, स्नान आणि इतर जपतप करण्याचे कष्ट करतो. जरी ही लहानशी संधी असेल की हे सत्य आहे आणि हे की पुरुषाकडे अमरत्व देण्याचे सामर्थ्य  आणि इच्छा दोन्ही आहेत तर त्याबद्दल कमीतकमी अधिक माहिती प्राप्त करून घेणे शहाणपणाचे ठरेल.

वेद पुस्तकम् (बायबल) च्या ऋषींच्या तुलनेत

हे लक्षात घेऊन आपण मानवी इतिहासातील सर्वात प्राचीन पवित्र लेखनांपैकी एकाचा विचार करू या. हे हिब्रू करारात सापडते (बायबलचा जुना करार किंवा वेद पुस्तकम्). हे पुस्तक, ऋग्वेदाप्रमाणेच, अनेक वेगवेगळ्या ऋषींची देववचने, स्तोत्रे, इतिहास आणि भविष्यवाण्या यांचा संग्रह आहे जे जरी फार पूर्वी जगत असले, तरीही ते इतिहासाच्या वेगवेगळ्या युगात जगले आणि त्या युगात लेखन केले. म्हणून जुन्या करारास वेगवेगळ्या ईश्वरप्रेरित लेखनांचा एका पुस्तकात संकलित केलेला संग्रह अथवा पुस्तकालय असे मानले जाते. या ऋषींची बहुतेक लिखाणे इब्री भाषेत होती आणि थोर ऋषी अब्राहाम जो ख्रि. पू. 2000 वर्षांपूर्वी जगला त्याचे वंशज असे आहेत. तथापि एक लिखाण आहे, ऋषी ईयोबाद्वारे लिहिलेले जो अब्राहामापूर्वी जगला. जेव्हा तो जगत होता तेव्हा हिब्रू राष्ट्र अद्याप अस्तित्वात नव्हते. ज्यांनी ईयोबाच्या पुस्तकाचा अभ्यास केला आहे त्यांच्या अंदाजानुसार तो सुमारे ख्रि. पू. 2200 वर्षांपूर्वी, 4000वर्षांपेक्षा अधिक समयापूर्वी जगला.

ईयोबाच्या पुस्तकात

त्याच्या नावाप्रमाणे ईयोब म्हटलेल्या, आपल्या पवित्र पुस्तकात, आम्ही त्याला आपल्या सोबत्यांस असे म्हणतांना पाहतो:

मला तर ठाऊक आहे की माझा उद्धारक जिवंत आहे,

तो अंती पृथ्वीवर उभा राहील.

तो माझी त्वचा छिन्नभिन्न होऊन नष्ट झाली,

तरी मी देवाला देहविरहित पाहीन;

अन्याचे नव्हे तर माझेच नेत्र त्याला पाहतील.

माझा अंतरात्मा झुरत आहे.!

ईयोब 19:25-27

ईयोब येणार्याउद्धारकाविषयीबोलतो. आम्हास माहीत आहे की ईयोब भविष्याकडे पाहतो कारण उद्धारक पृथ्वीवर उभाराहील’ (अर्थात भविष्यकाळ). पण हा उद्धारक सांप्रतसमयी सुद्धाजिवंतआहेजरी पृथ्वीवर नसला तरीही. म्हणून हा उद्धारक, पुरुषसूक्ताच्या ह्या श्लोकातील पुरुषाप्रमाणेकाळाचा स्वामी आहे कारण त्याचे अस्तित्व आमच्यासमान काळाने बांधलेले नाही. नंतर ईयोब अशी घोषणा करतो कीमाझी त्वचा छिन्नभिन्न होऊन नष्ट झाली तरी“, (अर्थात त्याच्या मृत्यूनंतर) तोत्यास’ (ह्या उद्धारकास) पाहील आणि त्याचवेळीदेवास पाहील.दुसर्या शब्दात हा येणारा उद्धारक देहधारी परमेश्वर आहे, जसा पुरुष प्रजापतीचा अवतार आहे. पण ईयोब त्याच्या स्वतःच्या मृत्यूनंतर त्याला कसा पाहू शकतो? आणि हे निश्चित करण्यासाठी की आम्ही हा मुद्दा चुकता कामा नये ईयोब की घोषणा करतो कीअन्याचे नव्हे तर माझेच नेत्रह्या उद्धारकास पृथ्वीवर उभे राहतांना पाहतील.

याचे एकमेव स्पष्टीकरण हे आहे की ह्या उद्धारकाने ईयोबास अमरत्व दिले आहे आणि तो त्या दिवसाची वाट पाहत आहे जेव्हा हा उद्धारक, जो देव आहे, ह्या पृथ्वीवर चालेल आणि त्याने ईयोबास अमरत्व दिलेले असेल म्हणजे तो देखील पुन्हा पृथ्वीतलावर वावरू लागेल आणि आपल्या स्वतःच्या डोळ्यांनी उद्धारकास पाहील. ह्या आशेने ईयोबास इतके आकर्षित केले की ह्या दिवसाच्या अपेक्षेने त्याचाअंतरात्मा झुरत आहे’.  एका मंत्राने त्याच्यात बदल घडवून आणला.

आणि यशया

हिब्रू ऋषी सुद्धा येणार्या पुरुषाविषयी बोलले जे ह्या पुरुषाच्या आणि ईयोबाच्या उद्धारकाच्या वर्णनासारखे वाटते. यशया असाच एक ऋषी होता जो सुमारे ख्रि. पू. 750 मध्ये जगला. त्याने दैवी प्रेरणेने अनेक देववचने लिहिली. त्याने ह्या येणार्या पुरुषाविषयी कसे वर्णन केले ते येथे पाहा:

तथापि आता ज्या भूमीत  विपत्ति आहे तेथे हा अंधकार राहणार नाही; त्याने मागील काळी जबुलून प्रांत नफताली प्रांत यांची अप्रतिष्ठा केली तरी पुढील काळी समुद्रतीरींचा प्रदेश, यार्देनेच्या पलीकडील प्रांत, विदेशी लोकांचे मंडळ गालील यांची तो प्रतिष्ठा करील.

2 अंधकारात चालणार्या लोकांनी मोठा प्रकाश पाहिला आहे; मृत्युच्छायेच्या प्रदेशात बसणार्यावर प्रकाश पडला आहे.

6 कारण आम्हासाठी बाळ जन्मला आहे. आम्हास पुत्र दिला आहे; त्याच्या खांद्यावर सत्ता राहील; त्याला अद्भुत मंत्री, समर्थ देव, सनातन पिता, शांतीचा अधिपति म्हणतील.

यशया9:1-2,6

दुसर्या शब्दात ऋषी यशया एका पुत्राची पूर्वसूचना देतो आणि त्याची घोषणा करतो आणि या पुत्राससमर्थ देवम्हणतील.’ ही बातमी विशेषेकरूनमृत्युच्छायेच्या प्रदेशात बसणार्यानाउपयुक्त ठरेल. याचा अर्थ काय आहे? आपण येणार्या मृत्यूपासून आणि आमच्यावर राज्य करीत असलेल्या कर्मापासून वाचू शकत नाही हे जाणून आपण आपले आयुष्य जगलो आहोत. म्हणून आपण अक्षरशःमृत्यूच्या सावलीतजगतो. अशाप्रकारे हा येणारा पुत्र, ज्यालासमर्थ देवम्हटले जाईल, आपल्या आगामी मृत्यूच्या छायेत राहणार्या आपणास एक मोठा प्रकाश किंवा आशा असेल.

आणि मीखा

दुसरा ऋषी मीखा, जो यशयाचा समकालीन होता (ख्रि. पू. 750) त्याला देखील या येणार्या व्यक्तीविषयी देववाणी प्राप्त झाली. त्याने लिहिले,

हे, बेथलेहेम एफ्राता,

यहूदाच्या हजारांमध्ये

तुझी गणना अल्प आहे,

तरी तुजमधून एक जण निघेल

तो मजसाठी इस्राएलाचा शास्ता होईल,

त्याचा उद्भव प्राचीन काळापासून,

अनादि काळापासून आहे.

मीखा5:2

मीखाने सांगितले की एक पुरुष एफ्राथाच्या प्रदेशातील बेथलेहेम नगरातून निघेल जेथे यहूदाचे कुळ (म्हणजे यहूदी) राहत असे. या मनुष्याबद्दल अगदी अनन्यसाधारण गोष्ट ही आहे की जरी तो इतिहासातील एका विशिष्ट काळात बेथलहेमाहूननिघेल“, तरी काळाच्या सुरुवातीपासूनच तो या उत्पत्तीच्या पूर्वीपासून अस्तित्वात आहे. अशाप्रकारे, पुरुषसूक्ताच्या श्लोक 2 प्रमाणे, आणि ईयोबाच्या येणार्या उद्धारकाप्रमाणे, हा मनुष्य आपल्यासारखा काळाच्या बंधनात नसेल. तो काळाचा प्रभू असेल. ही एक दैवी क्षमता आहे, मानवी नाही, आणि म्हणूनच ते सर्व एकाच व्यक्तीचा उल्लेख करीत आहेत.

येशू सत्संगाठायी (येशू ख्रिस्त) पूर्ण झाले

पण ही व्यक्ती कोण आहे? येथे मीखा आम्हाला एक महत्त्वाचा ऐतिहासिक संकेत देतो. येणारी व्यक्ती बेथलहेमातून येणार. बेथलहेम हे एक वास्तविक शहर आहे जे हजारो वर्षे अस्तित्वात होते ज्यास आज इस्रायल/वेस्ट बँक म्हणून ओळखले जाते. आपण ते गुगल करू शकता आणि नकाशावर पाहू शकता. हे एक मोठे शहर नाही, आणि कधीही नव्हते. परंतु हे जगविख्यात आहे आणि जागतिक बातम्यांमध्ये दरवर्षी असते. का? कारण हे येशू ख्रिस्ताचे (किंवा येशू सत्संग) जन्मस्थान आहे. 2000 वर्षांपूर्वी त्याचा जन्म याच नगरात झाला. यशयाने आपल्याला आणखी एक सूचना दिली कारण तो म्हणाला की ही व्यक्ती गालीलवर प्रभाव पाडेल. आणि जरी येशूसत्संगाने (येशू ख्रिस्त) बेथलेहमात (जसे मीखाने आधीच सांगितले होते) जन्म घेतला असला, तरी यशयाने भाकीत केल्याप्रमाणे, तो गालीलात मोठा झाला   शिक्षक म्हणून येथे त्याने सेवा केली. येशूचे जन्मस्थान म्हणून बेथलेहेम आणि त्याचे सेवास्थान म्हणून गालील ही येशसत्संग (येशू ख्रिस्त) याच्या जीवनातील दोन सर्वात प्रसिद्ध पैलू आहेत. अशाप्रकारे येथे आपण येशू ख्रिस्ताठायी (येशूसत्संग) वेगवेगळ्या ऋषींच्या भविष्यवाण्या पूर्ण झाल्याचे पाहतो. येशू हा पुरुष/तारणारा/राजा असू शकतो का ज्याविषयी ह्या प्राचीन ऋषींनी भविष्यवाणी केली? हे लक्षात घेता की या प्रश्नाचे उत्तर देणे ही एक महत्त्वाची किल्ली असू शकते जी हे प्रकट करू शकते कीमृत्यूच्या सावलीत’ (आणि कर्माच्या) जगत असलेल्या आपणासअमरत्वकशाप्रकारे दिले जाईल याचा विचार करणे योग्य ठरेल. म्हणून आपण पुरूषसूक्ताच्या माध्यमातून पुढे जात असताना त्याची तुलना हिब्रू पुस्तकमच्या ऋषींशी करू या.